Çeviribilim perspektifinden Türkiye'de Rupaul's drag race programının analizi

Kuir çeviri, Çeviribilim alanında öne çıkan bir çalışma alanıdır. Netflix gibi dijital yayın platformları tarafından sunulan kuir içeriklerin hızla artması, altyazı çevirisinin kuir söylemin iletilmesinde kritik bir araç haline gelmesini sağlamıştır. Bu çalışmanın ilk amacı, Netflix'te yayınlanan Amerikan reality şovu RuPaul's Drag Race (RPDR) ve yan programlarının Türkçe altyazılarında kullanılan mikro ve makro çeviri stratejilerini incelemektir. Bunu yaparken drag dilinin nasıl iletildiğine odaklanılmaktadır. RPDR'de kullanılan 'drag' dili, drag queen alt kültürü tarafından kullanılan bir anti-dil olması nedeniyle birçok kuir unsuru barındırmakta ve Türkçeye altyazı yoluyla aktarılırken yarattığı bazı zorluklar nedeniyle ön plana çıkmaktadır. Çalışmanın ikinci amacı, drag dilinin kuir niteliğinin Türkçe altyazılarda hangi çeviri kararları ile ne ölçüde yansıtıldığının ortaya çıkarılmasıdır. Burada referans alınan kavramlar performativite, kimlik ve söylemdir. Mikro analiz için, Jan Pedersen'in (2011) Dildışı Kültürel Referans aktarımı taksonomisindeki mikro çeviri stratejileri, Diliçi Kültürel Referansları incelemek için uyarlanmıştır. Diliçi Kültürel Referanslar; (i) 'drag' kelimesi ve türleri, (ii) cinsiyete özgü ifadeler, (iii) balo salonu kültürü ve (iv) muhtelif adlı kategoriler altında incelenmiştir. Marc Démont'un (2018) kuir metinlerin çevirisi modelindeki çeviri stratejileri de makro çeviri stratejileri olarak kullanılmıştır. Démont'un başlangıçta edebi metinler için formüle ettiği çeviri stratejileri bu tezdeki altyazı örneklerinde kullanılmıştır. Bu çalışmanın analiz kısmında 'farkına varmama' veya 'anlamı eksiltme' olarak sınıflandırılan belirli örneklerin, çeviriyi 'kuirleştirme' sürecini kolaylaştıran görsel öğelerle desteklenmeleri nedeniyle kesin olarak bu sınıflandırmalarla nitelendirilemeyeceği görülmüştür. Türkçe altyazıların drag dilinin niteliğini ağırlıklı olarak yansıttığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca mikro ve makro çeviri stratejilerinin kullanımının altyazı sürecinin getirdiği sınırlamalardan önemli ölçüde etkilenebileceği sonucuna varılmıştır. Kullanılan çeviri stratejilerinin analizi, çevirmenlerin Batıya ait kuir terimleri başka bir kültüre tanıtırken aktivist bir yaklaşım benimsediğini de ortaya koymuştur.