Sonlu eleman yöntemi ile düz dişlilerde direngenliğin incelenmesi

Dişlilerin işlevlerini doğru bir şekilde yerine getirebilmesi için birçok önemli özelliğe sahip olması gerekmektedir. Diş direngenliği bunlardan biridir ve kuvvet altındaki diş sehimi açısından da oldukça büyük önem arz etmektedir. Direngenliğin belirlenmesi; dişli tasarımı, gürültü, titreşimler ve optimizasyon açısından da gereklidir. Çok düşük veya çok yüksek direngenlik değerleri ciddi aktarım hatalarına neden olabilir. Dişli malzemesi, hareketin ve uygulanan kuvvetlerin tasarımı ve koşulları gibi birçok parametre, direngenliği etkiler. Direngenlik hesaplamaları, evolvent düz dişli çarkların 2-B modellemesi ile incelenmiştir. Kompleks dişli kavrama işlemini simüle etme kabiliyeti yüksek olması nedeniyle Sonlu Elemanlar Metodu (SEM) kullanılmıştır. Tek diş çifti ve çok diş kavrama direngenliği değerleri elde edilmiştir. Dişli geometrik parametrelerinin direngenlik üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Statiğe yakın (quasi statik) sonlu eleman analizi, lineer olmayan analiz için MSC Nastran'ın MARC simülasyon yazılımı programı ile gerçekleştirilmiştir. Sonuçlarla, direngenlik davranışının dişli çarkın farklı parametrelerinden hangi ölçüde etkilendiği gösterilmiştir. SEA sonuçlarının karşılaştırılması, incelenen parametrelerdeki farklılıkların neden olduğu küçük etkileri de ortaya çıkarmıştır. Dişli çarklarda profil traşlama işleminin etkisini belirlemek için SE analizinin kullanılması, önerilen tasarımın doğru olduğuna büyük ölçüde yardımcı olabilecek net sonuçlar vermiştir. Doğruluğu literatürdeki çalışmalarla tespit edilmiş olan bir yazılımdan elde edilen sonuçlar ile kıyaslamalar yapılarak, SEA sonuçları doğrulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Düz dişli çark, direngenlik, dişli çifti direngenliği, kavrama direngenliği, iletim hatası, SEM.