Ananas kabuğundan farklı çözücüler ve formlarla elde edilen ekstraktların biyoaktif bileşen profili, antioksidan aktivitesi ve Drosophıla melanogaster'de biyolojik etkileri

Bitkisel atıkların araştırılması ve yeniden kazanımı hem ekonomik hem de çevresel sürdürülebilirlik açısından kritik öneme sahiptir. Bu kapsamda yapılan araştırmalar, gıda atıklarının değerlendirilmesi yoluyla döngüsel ekonomiye katkı sağlarken, aynı zamanda insan sağlığını destekleyebilecek yeni doğal bileşenlerin keşfine de yol açmaktadır. Bu çalışma, ananas kabuğunun farklı çözücü ve formlardan (etanol, metanol, su ekstraktları ve toz demleme/çay formları) elde edilen ekstraktların biyoaktif bileşen içeriği, antioksidan aktivitesi ve biyolojik etkilerini incelemeyi amaçlamıştır. Araştırma kapsamında, ananas kabuğunun fenolik ve flavonoid bileşikleri, DPPH serbest radikal giderme aktivitesi, LC-MS/MS ile bileşen analizi ve Drosophila melanogaster modelinde larval mortalite ile biyokimyasal parametreler (TAS, TOS, OSİ) üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Ananas kabuğu toz demleme formu (AKTD), toplam fenolik madde ve flavonoid içeriği açısından en yüksek performansı göstermiştir. Metanol ekstraktı (AKMe), fenolik çeşitlilik ve konsantrasyon bakımından öne çıkarken, su ekstraktı (AKSu) beklenmedik şekilde rozmarinik asit gibi bileşikler içermiştir. Tüm ekstraktlar yüksek DPPH radikal süpürücü aktivite (%79'un üzerinde) sergilemiştir. Çay formu (AKÇ), yüksek konsantrasyonlarda en etkili antioksidan aktiviteyi göstermiştir. AKTD ve AKÇ, larval mortalite testlerinde en düşük toksisiteyi ve en yüksek oksidatif stres korumasını sağlamıştır. Biyokimyasal analizlerde, bu formların total antioksidan seviyesini (TAS) artırdığı, total oksidan seviyesini (TOS) ve oksidatif stres indeksini (OSİ) düşürdüğü tespit edilmiştir. Ananas kabuğu, kateşin ve taxifolin gibi nadir bileşikler içermiş, bu da nutrasötik potansiyelini artırmıştır. Ananas kabuğu, özellikle toz demleme ve çay formlarıyla, yüksek biyoaktif bileşen içeriği ve antioksidan özellikleri nedeniyle fonksiyonel gıda, nutrasötik ve farmakolojik uygulamalarda değerlendirilebilecek değerli bir kaynaktır. Su ekstraktının düşük toksisitesi, güvenli kullanım avantajı sunarken; etanol ve metanol ekstraktları farmakolojik araştırmalar için uygun bulunmuştur. İleriki çalışmalarda, farklı ekstraksiyon tekniklerinin optimizasyonu, biyoyararlanım çalışmaları ve klinik öncesi araştırmalar önerilmektedir.