Animasyonlu kavram karikatürlerinin ortaokul astronomi eğitiminde kullanımı

Bu çalışmada ortaokul düzeyinde yaygın astronomi kavram yanılgılarını tespit etmek için kullanılabilecek bir dizi animasyonlu kavram karikatürü geliştirmek ve bu kavram karikatürleri ile bir grup ortaokul öğrencisinin astronomi kavram yanılgılarından Ay ile ilgili kavram yanılgılarını tespit etmek amaçlanmıştır. Gerçekleştirilen bu çalışmada Nicel/Betimsel araştırma modeli kullanılmıştır. Ay kavramı ile ilgili var olan kavram yanılgılarını tespit etmek ve öğrencileri bilişsel çelişkiye düşürmek için kullanılabilecek bir dizi animasyonlu kavram karikatürünün tasarlanması, geliştirilmesi ve değerlendirilmesini amaçlayan çalışmada Ay ile ilgili beş adet kavram karikatürü geliştirilerek farklı sınıf düzeylerinden bir grup ortaokul öğrencisine uygulanmıştır. 2023-2024 eğitim-öğretim yılının II. döneminde gerçekleştirilmiş olan araştırmanın örneklemini Van ili Muradiye ilçesindeki iki devlet ortaokulunda öğrenim gören her sınıf düzeyinden 197 öğrencinin olduğu on bir şube oluşturmuştur. Katılımcıları seçmek için rastlantısal olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi uygulanmıştır. Ayrıca çalışmada ana uygulama öncesinde pilot uygulama gerçekleştirilmiş, pilot uygulamanın örneklemini de Van İli Muradiye İlçesinde bulunan bir devlet ortaokulunun 6. sınıf düzeyinde iki şubesinde öğrenim gören öğrenciler oluşturmuştur. Pilot çalışma 32 kişiden oluşan örneklem grubu ile gerçekleştirilmiştir. Ayrıca geliştirilen animasyonlu kavram karikatürlerine ek olarak öğrencilerin kavram yanılgıları ile basit hatalarını ve bilgi eksikliklerini birbirinden ayırt edebilmek için üç aşamalı kavram testi geliştirilmiş ve öğrencilerin animasyonlu kavram karikatürleri hakkındaki görüşlerini toplamak amacıyla Likert tipi maddelerden oluşan 15 maddelik bir görüş formu geliştirilerek öğrencilerin görüşleri toplanmıştır. Bu üç veri toplama aracı; prototip hazırlama, pilot uygulama, uzman görüşü alma ve düzeltme aşamalarını içeren bir süreç ile düzenlenmiş katılımcılardan toplanan veriler kavram karikatürlerini daha etkili hale getirmeye yönelik geri bildirimler elde etmek amacıyla analiz edilmiştir. Tüm analizler JAMOVI programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın bulguları incelendiğinde uygulanan animasyonlu kavram karikatürlerine eşlik eden üç aşamalı kavram testinin Ay ile ilgili bu çalışmaya dahil edilen kavram yanılgılarını literatürdeki çalışmaları destekleyecek şekilde tespit edebildiği, kavram karikatürü görüş formundan elde edilen bulgular da ortaokul düzeyinde tüm sınıf seviyelerinde kız ve erkek öğrencilerin bu çalışma kapsamında geliştirilen animasyonlu kavram karikatürlerini öğretici bulduğu ve beğendiği görülmüştür.