Ankara'da iç ve dış mekan tasarımlarında tekerlekli sandalye kullanıcılarının yaşam analizi

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'ne göre ?Yaşam,özgürlük ve kişisel güvenlik her insanın hakkıdır? yine Engelli Kişilerin HaklarıBildirgesi'ne göre ?Engelli kişiler diğer insanlarla aynı kişisel ve siyasal haklarasahiptir? ibareleri ve T.C. Anayasasının 12. maddesine göre ''Herkes, kişiliğinebağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetleresahiptir'' ibareleri doğrultusunda her engelli veya engelsiz insanın yaşam hakkıolduğudur. Gelişmiş ülke örneklerinde eşitlik kavramının etkisiyle engellibireylerin yaşam koşullarının ve sosyal hayatlarının geliştirilmesine yönelikhizmetler sunulmakla birlikte fiziksel engelli bireylerin de diğer bireyler gibiihtiyaçlarını kendilerinin karşılayabileceği düşünülüp herkes tarafındankullanılabilecek ortamlar oluşturulmaktadır. Ancak gelişmekte ve gelişmemişülke örneklerinde engelli insanların önlerine konan yasal, mimari ve işdünyasındaki engeller engellilerin yaşam haklarını kullanmasında engel olduğudüşünülmektedir.Buradan hareketle bu çalışmada, gelişmekte olan ülkeler kategorisinde yer alanve Avrupa Birliğine aday ülke Türkiye'de yaşayan engelli bireylerin (tekerleklisandalye kullanıcıları) yaşam hakkı kavramı çerçevesinde yaşam kalitesi, iç vedış mekanlarda kullanım kolaylığı veya zorluğu tespit edilerek yaşamlarınınanaliz edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda başkent Ankara alançalışması olarak seçilmiş ve bu kentte yaşayan engelli bireylere anketleruygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre konut donatı elemanları, mobilya,çevre, yol, sosyal tesisler, toplu taşım araçları gibi etmenlerin ve iç-dışmekanlarda yapılan düzenlemelerin tekerlekli sandalye kullanıcılarınınkullanımlarında engeller oluşturduğu, hayatlarını zorlaştırdığı ve yaşamkalitelerini sınırlayarak yaşam haklarının kullanılmasında engel olduğu tespitedilmiştir.Anahtar kelimeler : Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları, Yaşam Hakkı,İç ve Dış Mekan