Ankara`nın bütüncül tarihi çerçevesinde Ankara Tahrir Defterler`inin analizi (TÜSOKTAR veri tabanına dayalı bir araştırma)

Osmanlı sosyal ve iktisat tarihi açısından önemli bir kaynak olan tahrir defterlerine dayalı olarak yapılan çalışmamızda Ankara sancağı'nın XV. ve XVI. yü2yıllardaki sosyo-ekonomik yapısı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın hazırlanış aşamasında araştırmanın da dahil olduğu TÜSOKTAR Projesi'nin veri tabam esas alınmıştır. Söz konusu veri tabam, tahrir defterleri için özel olarak hazırlanmış olan entegre bir veri tabanıdır. Bu sayede, defteroloji çalışmalarına farklı bir bakış açısıda ka2andınlrnıştır. Çalışma, dönem olarak 1463 {MAD 9), 1523/30 (TD 117/MVAD 438) ve 1571 (TD 74) tarihleri arasım kapsamaktadır. Çalışmada Ankara tahrir defterlerinde bulunan veriler genel olarak üç başlık altında incelenmeye çalışılmıştır. Bu başlıklardan biri, defterlerde yer alan idarî ve coğrafi veriler üzerinedir. Bu bölümde öncelikle Ankara sancağı'nın idarî yapısı ve bu idarî yapının tahrir dönemlerine göre geçirdiği değişimler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca sancakta bulunan yerleşmeler tespit edilerek bu çerçevede Ankara mahalleleri, kasaba ve köyleri, mezraaları, kışlak ve yaylakları, çiftlikleri ve konar-göçer yerleşmeleri incelenmiştir. İkinci bölümde demografik veriler üzerinde durulmuştur. Bu anlamda hem şehir nüfusu hem de kır kesimine ait verilerden hareketle sancağın XV. ve XVI. yüzyıllardaki tahminî nüfus durumu tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede şehir ve kır kesiminde bulunan sosyal gruplar, vergi grupları ve görevliler de incelenmiştir. Son bölümde defterlerin malî verileri değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda öncelikle sancak genelinde alman raiyyet rüsumu, arızî vergiler, taran, hayvancılık, ticaret ve sanayi ile ilgili vergiler tespit edilmiştir. Son olarak ise vergilerin tahsis edildiği dirlikler ve gelirler etraflıca tespit ve analiz edilmeye çalışılmıştır.Sonuç kısmında ise çalışmanın farklı bölümlerinde ele alman konuların neticelerinden hareketle XV. ve XVI. yüzyılda Ankara sancağının idarî, coğrafî, demografik ve malî verilerinin genel bir analizi yapılmaya çalışılmıştır.