Ankastre mesnetli gövde donatılı betonarme kirişlerde çiroz kullanımının kiriş kapasitesine etkisinin deneysel olarak incelenmesi

TBDY 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nin "Deprem Etkisi Altında Yerinde Dökme Betonarme Bina Taşıyıcı Sistemlerinin Tasarımı İçin Özel Kurallar" başlıklı Bölüm 7.4'ü, süneklik düzeyi yüksek betonarme kirişlerin kesit koşullarını tanımlamaktadır. Yönetmeliğin 7.4.1.c maddesine göre, kiriş yüksekliği serbest açıklığın dörtte birinden büyük olduğunda, kiriş gövdesinin her iki yüzüne kiriş yüksekliği boyunca gövde donatısı yerleştirilmesi zorunludur. Toplam boyuna gövde donatısı alanı, mesnet kesitlerindeki üst veya alt boyuna donatı alanlarının en büyüğünün %30'undan az olamaz. Ayrıca gövde donatısı çapı 12 mm'den küçük, donatı aralığı ise 300 mm'den fazla olamaz. Kiriş yüksekliği boyunca yatay gövde çirozlarının aralığı 600 mm'yi, kiriş ekseni boyunca ise 400 mm'yi geçmemelidir [31]. Bu tez çalışmasında, gövde donatılı betonarme kirişlerde yatay gövde çirozu kullanımının kiriş kapasitesi ve davranış mekanizmasına etkisi, basit mesnetli sistemler yerine ankastre mesnetlenme koşulları altında gerçekleştirilen eğilme deneyleri ile incelenmiştir. Deneysel bulgular, a/d<2 olan kirişlerde yatay gövde çirozu kullanımının kirişin moment kapasitesini, taşıma gücünü ve kesme dayanımını artırdığını; ancak süneklik ve enerji tüketimi üzerinde beklenen davranışı göstermemiştir. Yatay çirozlar, kiriş deformasyon mekanizmasında dayanımı artırmakla birlikte, erken çatlak oluşumuna sebep olmasına karşın daha yüksek şekildeğiştime davranışı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, a/d<2 olan kirişlerde çiroz aralıklarının yönetmelikte izin verilen değerlerden daha sık düzenlenmesinin, beklenen dayanım ve süneklik artışına istatistiksel olarak anlamlı bir katkı sağlamadığı gözlemlenmiştir.