Ankilozan spondilit hastalarında sarkopeni sıklığı ve ilişkili olabilecek faktörler

Amaç: Ankilozan spondilit (AS) hastaları, kronik inflamatuvar süreçler ve disabilite ilişkili fiziksel inaktivite nedeniyle sarkopeni açısından risk altındadır. Buna rağmen AS hastalarında sarkopeni prevelansı ve ilişkili faktörlerin araştırıldığı çalışma sayısı az, sonuçları da çelişkilidir. Bu çalışmada AS hastalarında sarkopeni sıklığı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Modifiye New York kriterlerine göre tanı almış, 18-68 yaş aralığında, 102 AS hastasının dahil edildiği kesitsel bir çalışma yürütüldü. Olguların kas gücü, manuel el dinamometresi ile ölçüldü, kadınlarda 16 kg, erkeklerde 27 kg altındaki değerler anormal kabul edildi. Hastaların kas kütleleri biyoelektrik empedans analizi (BIA) ile değerlendirildi ve iskelet kası indeksi (SMI) (kg/m²) olarak belirtildi. SMI değeri için, yaşlılarda Sarkopeni ile ilgili Avrupa Çalışma Grubu (EWGSOP) tarafından önerilen, kadınlarda 8.87 kg/m², erkeklerde 6.42 kg/m² kesim noktaları kulllanıldı. Hastalar bu sonuçlara göre sadece kas güçsüzlüğü olanlar 'muhtemel sarkopeni grubu', kas güçsüzlüğü ve kas kütlesinde azalma saptanan hastalar 'sarkopenik grup' ve her iki parametrenin de normal olduğu 'sarkopenik olmayan grup' olmak üzere 3 gruba ayrıldı ve ilişkili faktörler incelendi. Bulgular: Sarkopenik hastalarda yaş ortalaması anlamlı derecede yüksekti (p<0,01). Beden kitle indeksi (BMI) ortalaması sarkopenik grupta daha düşüktü ancak aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0,061, p>0,05). HLA-B27 pozitifliği, eritrosit sedimentasyon hızı (ESH), C reaktif protein (CRP) düzeyleri açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmazken hemoglobin düzeyleri sarkopenik grupta anlamlı derecede düşüktü (p<0,05). Hastalık süresi, sarkopeni ve muhtemel sarkopeni grubunda anlamlı derecede yüksek saptandı. Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi (BASFI), Bath Ankilozan Spondilit Metroloji İndeksi (BASMI), sağlık değerlendirme anketi (HAQ) skorları sarkopenik ve muhtemel sarkopenik grupta anlamlı düzeyde yüksekti (<0,001). Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi (BASDAİ) ve visüel analog skala (VAS) skorları, muhtemel sarkopeni grubunda diğer gruplara göre anlamlı derecede yüksekti. Sarkopeni grubunda BASDAİ ve VAS skorları, sarkopenik olmayan gruba göre yüksek olmasına rağmen aradaki fark anlamlı değildi. Fiziksel aktivite seviyeleri sarkopenik grupta anlamlı düzeyde düşüktü (p<0,001). Sonuç: AS hastalarında %7,8 oranında sarkopeni, %12,67 oranında da ileride sarkopeni gelişimi açısından takip edilmesi gereken muhtemel sarkopeni hastası saptandı. İleri yaş, uzun hastalık süresi, fonksiyonelliği kısıtlayan aktif hastalık, düşük fiziksel aktivite düzeyi AS hastalarında sarkopeni gelişimi ile ilişkili bulundu. Anahtar kelimeler: Sarkopeni, Ankilozan spondilit, hastalık aktivitesi, fiziksel aktivite