Anne ve term bebeklerin vitamin d ve kalsiyum metabolizmasının değerlendirilmesi ve bebeklerin kemik gücünün kantitatif ultrason cihazı ile tayini

Giriş ve Amaç: Ülkemizde yapılan bazı yayınlarda özellikle kentsel bölgelerde yaşayan annelerde D vitamini yetersizliğinin olduğu bildirilmiştir. Yetersiz D vitamin alımı kemik mineralizasyonunu ve döngüsünü olumsuz yönde etkilemektedir. Gebelikte annenin kemik döngüsü üzerindeki değişiklikler fetusun kemik mineral içeriğinde değişikliğe neden olmaktadır. Bu çalışmada fetal kemik mineralizasyonu üzerinde belirleyici olan D vitamini metabolizmasını etkileyen faktörler, biyokimyasal kemik göstergeleri ve yenidoğanlarda kantitatif ultrason ile değerlendirilen kemik yapısı arasındaki ilişkinin saptanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ocak – Kasım 2006 tarihleri arasında Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde doğan 90 term yenidoğan ve anneleri çalışmaya alındı. Gestasyonel yaş, doğum ağırlığı ve boyu, ponderal indeksi; annelerin paritesi, gebelikte aldıkları kilo, gebelik süresinde sigara, alkol, kafeinli içecek alımı ve vitamin kullanımı kaydedildi. Doğum sonrası annelerde ilk dört gün, yenidoğanlarda 4-10. gün içerisinde Ca, P, alkalen fosfataz (ALP), kemik ALP, 1,25(OH)2D, 25(OH)D, paratiroid hormon (PTH) ve osteokalsin düzeyleri ölçüldü. Tüm yenidoğanlara ilk 96 saatte kantitatif ultrasonografi ile tibial "speed of sound" (SOS) ve Z skoru ölçümü yapıldı. Bulgular: Annelerin ortalama 25(OH)D düzeyleri 218.5±74.9 nmol/lt, 1,25(OH)2D düzeyleri 85.3±34,8 nmol/lt yeterli düzeylerde bulundu. Anne 25(OH)D ile yenidoğan PTH ve 25(OH)D düzeyleri arasında korelasyon saptandı. D vitamini alan annelerde 25(OH)D düzeyleri yüksek bulundu (p=0.02). D vitamin almayan annelerin PTH düzeyleri yüksek (p=0.02),osteokalsin düzeyleri düşük (p=0.03) bulundu. D vitamin almayan annelerden doğan bebeklerde PTH düzeyleri yüksek saptandı (p=0.04). Yenidoğanların kantitatif ultrason ile değerlendirilen kemik yapısı ölçümleri sonucunda ortalama SOS değeri 3127±107 (dağılım, 2900-3389), ortalama Z skorları 0.3±0.7 (dağılım, -1.4 - 2.6) olarak bulundu. SOS değerleri ile yenidoğan serum Ca düzeyleri arasında pozitif korelasyon saptandı (R=0.316, p=0.005); yenidoğan serum ALP düzeyleri arasında negatif korelasyon saptandı (R=-0.356, p=0.002). Gebelik sürecinde kafeinli gıda tüketen annelerden doğan yenidoğanların ortalama SOS skorları kafeinli gıda tüketmeyen annelerden doğan yenidoğanlara göre düşük bulundu (sırasıyla, 3088±85 ve 3187±112; p=0.022). 25(OH)D düzeyi düşük saptanan yenidoğanlarla normal saptanan yenidoğanlar karşılaştırıldığında vitamin düzeyleri düşük olan yenidoğanların annelerinin 1.25(OH)2D, 25(OH)D ve Ca düzeylerinin de düşük olduğu izlendi. SOS ve Z skorları arasında fark görülmedi. Sonuç ve Öneriler: Bu çalışma ile bölgemizdeki ölçüm yapılan annelerde vitamin D düzeylerinin yeterli sınırlarda olduğu tespit edildi. Bu annelerden doğan bebeklerin kantitatif ultrason ile ölçülen SOS ve Z skorları da normal sınırlarda bulundu. Annelerin gebelik döneminde uygun beslenmesi, yeterli vitamin desteği alması bebeklerin yeterli kemik mineralizasyonu için gereklidir. Yenidoğanların kemik gücünün değerlendirilmesinde noninvaziv,uygulanmasının kolay, ucuz ve güvenilir olması nedeniyle kantitatif ultrason ile ölçüm yöntemi kullanılabilir.