Anıt eserlerin dönem özelliklerinin aktarılması bağlamında dijital restitüsyon önerisi: Süleymaniye Camisi ana kubbe örneği

Restorasyonun ana amacı; tarihi belge niteliği taşıyan, anıt ve sit alanlarının gelecek nesillere aktarmak için korunmaları ve sağlamlaştırılmalarıdır. Uygulamalar kimlik korunumu gözetilerek yapılmalı, kültürel miras bilinci ile ele alınmalıdır. Bu sayede anıt ve sit alanları, yapıldığı dönemin kültürünü, beğenilerini ve sosyoekonomik düzeyi gibi bilgilerini okumamıza olanak tanır. Bu tez çalışması kapsamında, bilinçli veya bilinçsiz olarak, kimlik korunumu gözetilmeden yapılan restorasyon uygulamalarıyla; soyut ve somut değeriyle zarar gören Mimar Sinan eseri, "Süleymaniye Camisi Ana Kubbe Süslemeleri" ele alınmıştır. 1550-1557 yılları arasında yapımı tamamlanan Süleymaniye Külliyesine bağlı olan cami, İstanbul İli, Fatih Semtinde, Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman tarafından yaptırılmıştır. Yapım sürecine dair tüm alt başlıklarıyla bütün olarak, üslup birliği içerisinde tasarlanan Süleymaniye Külliyesi'nde, cami süslemeleri, mimari elemanların önüne geçmemesi için oldukça sade tutulmuştur; yapı, aynı zamanda kendisinin de süsüdür. Uzun yıllardır ayakta kalan cami birçok retorasyon uygulaması geçirmiştir. 19.yy'da yapılan restorasyon çalışmalarında, fazla süslemelerden kaçınan klasik dönem üslubu yerine, süslemenin oldukça yoğun kullanıldığı barok üslup ile tezyin edilmiştir. 20.yy'da yapılan restorasyon çalışmalarında, cami kalemişleri klasik dönem üslubuyla ihya edilmiş; ancak ana kubbede yapılan raspa çalışmasında bulguya rastalanmadığı için barok süslemeler korunmaya alınmıştır. Bu durum, Osmanlı Klasik Döneminin önemli yapılarından olan Süleymaniye Camisi'nin üslup birliği ve anlam bütünlüğü ile tezatlık oluşturmaktadır. Tezin ana amacı, Süleymaniye Camisi ile bütünleşemeyen, özgün olmayan ana kubbe süslemelerine karşı, mimara, yaptırana, yapının ruhuna saygı ve değer göstergesi olarak kullanıcı ile etkileşimli bir metod oluşturmaktır. Mevcudiyetini koruyan ve korunan barok süslemelere dokunmadan, veriler doğrultusunda orijinaline en yakın haliyle oluşturulabiliecek restitüsyon çizimi, dijital platformları kullanarak, artırılmış teknolojisi ile kullanıcıya ulaştırmaktır. Tez oluşumundaki yöntem, barok üslubun sonradan eklenme kararı ve günümüzde alınan koruma kararlarının doğru ve yanlış yönleriyle irdeleyebilmek için, koruma alanında yayınlanan uluslararası yayınları, tüzükleri, bildirileri incelemek; dijital restitüsyonu kullanıcı ile buluşturacak artırılmış gerçeklik teknolojisi hakkında gerekli bilgileri edinmek; oluşturulacak restitüsyon çiziminin orijinale en yakın haline ulaşması için Mimar Sinan'ın mimarlığı, Süleymaniye Camisi tasarım kararları, ana kubbe özgün süslemeleri hakkında referans olabilecek özgün kalem işleri, mimarının farklı eserleri, caminin süslemelerine dair yazı, resim, fotoğraf vb. kaynaklara ulaşarak değerlendirmektir.