Antalya'da beta talasemi majör hastalarında gamma globin promotor bölge mutasyonları ve hb F ilişkisinin araştırılması

Amaç: Beta talasemi otozomal resesif kalıtılan tek gen hastalıklarından olup, dünyada, ülkemizde ve Antalya'da en yaygın görülen hemoglobinopatilerden biridir. Bu çalışmamızın amacı; Antalya'da yaygın olan beta talasemi majör hastalarında, yetişkin dönemde mutant formda iken bazı transkripsiyon faktörlerinin bağlanmasını sağlayarak, HbF'in yükselmesine neden olduğu düşünülen ve HbF yapısında yer alan G-gamma ve A-gamma globin genlerinin promotorundaki mutasyonları taramak ve HbF yüksekliği ile ilişkini ortaya çıkarmaktır. Yöntem: Çalışmada HbF'i yüksek olan 30 beta-talasemi majör hastasında ve talasemik olmayan 30 sağlıklı bireyde periferik kandan DNA eldesini takiben, hedefi tanıyan primerlerin kullanıldığı polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) ile G-gamma ve A-gamma promotor bölgesi amplifiye edildi. PZR ürünleri Sanger DNA ile dizilenerek, mutasyonlar için tarandı. Bulgular yüzde olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya alınan HbF'i yüksek 30 beta-talasemi majör hastasının 27'inde başarılı sonuç alındığından, sonuç alınamayan 3 hasta hesaplamalara dahil edilmedi. Hastalar içerisinde beta globin geni mutant allel dağılımı bakımından en sık görülen allelin %75,92 sıklıkla IVS.I.110 (G>A), genotipin ise 17 hastada IVS.I.110 (G>A)/IVS.I.110 (G>A) homozigot genotip olduğu görüldü. Hem hastaların hem de 30 sağlıklı kontrol bireyinin G-Gamma ve A-Gamma promotor bölgeleri normal genotipte olduğu bulundu. Sonuç: Çalışmamızda, Türkiye'de Antalya İlinde ilk defa HbF'i yüksek olan beta talasemi majör hastalarında, G-Gamma ve A-Gamma promotor bölgeleri mutasyonlar bakımından taranmış ve normal genotipte oldukları bulunmuştur. Bu promotor bölgeleri, HbF'in düzenlenmesinde TAL1 başta olmak üzere, birçok transkripsiyon faktörünün hedefindeki dizi motiflerini içermektedir. Bu bölgelerin normal olmasına karşın, hastalardaki HbF yüksekliğinde, TAL1 ile birlikte hareket eden diğer faktörlerin yeni hedefi olması bakımından önemli bir bulgu olarak değerlendirildi. Anahtar Kelimeler: Talasemi major, Hb F yüksekliği, gamma globin, promotor bölge, mutasyon