Antik Yunan kent-devleti "polis"in özellikleri, ilgili araştırmalar ve Batı Anadolu'dan örnekler

Kentleşme ve kent (polis) olgusu Antik Yunan uygarlığının en önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilir. Polise hem soyut bir takım içerikler yüklenmekte, hem de belli bir fiziksel çehre ile hayal edilmektedir. Ancak bu iki durum da polisin "ne" olduğu tartışmalarında önemli ölçüde yer tutar. Polisin politik ve ekonomik karar alma içeriği bulunmakta, kült alanları ve kent sakinlerinin soy ilişkileri polisin ortaya çıkışında birleştirici etkenler arasında sayılmaktadır. Antik yazılı kaynaklar, özellikle Homeros ve Hesiodos'un metinleri, Arkaik şiirlerdeki ifadeler polis tanımında yol gösterici kabul edilmektedir. Ağır teçhizatlı bir ordu biçimi olan phalanksın ortaya çıkışı, tapınak ve kutsal alanların gelişimi, felsefenin ve lirik şiirin gelişimi gibi alanlar polisle ilişkilendirilmektedir. Antik Yunan kültürünün oluşumunu şekillendirmiş bu olguların polis kavramı ve kentsel çevre olmadan düşünülemeyeceği önerilmektedir. Ayrıca Tunç Çağı'ndaki gelişmeler de polisin ortaya çıkışında etken görülmektedir. Genellikle bir merkez yerleşme, onu çevreleyen bölge ve çevre bölgenin sınır kesimleri üçlü bir resim oluşturur. Yine de bu yerleşim düzeninin her poliste aranması gereği bulunmamaktadır. Kuşkusuz ilk ortaya çıktığı 8.-7. yüzyıllardan sonraki gelişmeler de polisin karakterinde belirgin dönüşümler yaratmıştır. Araştırmalar ise daha çok bu ilk dönemleri tartışmaktadır.