Sağlık endüstrisinde operasyonel kararlar için yöneylem araştırması teknikleri

Bu tez çalışmasında sağlık endüstrisinde yaygın olarak görülen iki tip çizelgeleme problemi üzerinde durulmaktadır, hasta kabul çizelgeleme problemi ve hemşire çizelgeleme problemi. İlk problemde yatan hastalar medikal ihtiyaçlarına ve tercihlerine göre tedavi süresince yataklara atanırlar. Bu tezde bu problemin hem statik hem de dinamik versiyonları çalışılır. Hasta kabul zamanlarının bilindiği statik versiyon için karma tamsayılı programlama önerilir. Bu yöntemde, problem daha küçük problemler kümesine ayrıştırılarak tekrarlı bir şekilde çözülür. Acil hastaların, ameliyathane kısıtlarının ve hasta ertelemelerinin de incelendiği problemin dinamik versiyonu için de çok benzer bir ayrıştırma ve çözüm yaklaşımı tercih edilmiştir. Statik versiyonuna uygulanan yöntem bilinen sonuçlara yüzde on beşten az bir farkla çok daha hızlı hesaplama zamanlarında çizelgeler oluşturabilmektedir. Dinamik versiyon çözümü ise altı yeni en iyi sonuç elde etmektedir. Bu tez çalışmasında yer verilen diğer problem ise hemşirelerin belirli kısıtlara göre vardiyalara atandığı kompleks bir çizelgeleme problemi olan hemşire çizelgelemedir. Araştırmalarda bu problemin iki farklı versiyonu çalışılmıştır, standart ve genişletilmiş versiyonlar. Standart versiyon yaygın olarak bilinen vardiya ve hemşire ihtiyaç kısıtlarının değerlendirildiği temel versiyon iken, genişletişmiş versiyon hemşire yeteneklerini ve departman atamalarını da göz önünde bulundurur. Standart versiyonun çözümünde karma tamsayılı programlama ile ileri sezgisel yaklaşımlar melezlenmiştir. Genişletilmiş versiyon için ise matematik sezgisel bir yöntem önerilmiştir. Melez yöntem literatüre göre yedi tane, matematiksel sezgisel ise çözücülerin yetersiz kaldığı örneklerde altı tane en iyi bilinen sonuç elde etmektedir.