Arabesk rap icra edenlerin toplumsal özellikleri (Malatya örneği)

Müzik, insanlığın varoluşundan beri gündelik yaşama etki eden, toplumların geleneklerini yansıtan bir kültür unsurudur. Günümüze kadar farklı toplumlarda ve değişik dönemlerde çeşitli müzik türleri ortaya çıkmış, bu türler ortaya çıktığı kültürün bir simgesi haline gelmiştir. Her müzik türü, ait olduğu kültürün diğer öğeleri gibi farklı kültürlerle etkileşim içinde olmuştur. Bu doğrultuda Türk toplumunda Arap kültürü etkisi ile gelişen ve içerisinde kadercilik, hüzün, isyan gibi kavramları barındıran arabesk müzik daha çok toplumun alt ve orta sosyo-ekonomik düzeydeki bireyleri tarafından kabul gören bir müzik türü olmuştur. Türk toplumunda 1960'lı yıllarda sanayileşmenin artması ile köylerden kentlere olan göçlerin yoğunlaşması arabesk müzik türüne olan talebi de artırmıştır. Arabesk müzik daha çok büyükşehirlerde yaşayan ancak kentlileşememiş bireyler tarafından benimsenmiş; toplumun diğer kesimi tarafından kabul görmemiştir. Bu ötekileştirme zaman içerisinde arabesk müziğin yaşadığı yapısal değişiklikler ve bu müzik türünü soylulaştırma çalışmalarıyla azalmış, arabesk müzik Türkiye'de ana akım müziklerden biri haline gelmiştir. Arabesk müzik gibi, 1970'lerde Amerika Birleşik Devletlerinde ortaya çıkan rap müzik de (içinde geliştiği toplumdaki) alt sosyo-ekonomik düzeydeki bireyler tarafından tercih edilen bir müzik türü olmuştur. Bu yıllarda Amerika'da eğlence sektörü hızla gelişirken şehrin dış kesimlerindeki gettolarda yaşayan ve çoğunluğu siyahilerden oluşan kesim ise ekonomik olarak zorlu şartlar altında yaşamaktadır. Suç oranlarının yüksek olduğu gettolarda çete kavgaları, uyuşturucu satışı gibi durumlar normalleşmiş durumdaydı. Böyle bir ortamda gelişen rap müzik gettodaki gençlere içinde bulundukları hayat şartlarından uzaklaşmak için bir fırsat sunmuştur. Sert söylemleri olan, sözleri argo, küfür, cinsellik, isyan içeren bir tür olduğu için başlangıçta istenmeyen müzik türlerinden biri olan rap müzik sert söylemlerinden arınıp popüler kültürün bir parçası haline gelmiş ve tüm dünyaya yayılarak ana akımlardan biri olmuştur. Çağın gerekliliklerinin değişmesi ve özellikle internet kullanımının artması ile kültürlerarası sentezin yoğunlaşması sonucunda yukarıda bahsi geçen iki müzik türünün etkileşimi ile arabesk rap müzik gelişmiştir. Bu kapsamda son yıllarda arabesk müzik ve rap müzik türünün birleşimi olarak arabesk rap müzik türü ortaya çıkmıştır. Arabesk rap müzik daha çok ergenlik döneminde olan gençler tarafından kendine dinleyici bulmuştur. Ancak arabesk rap müzik daha önce arabesk ve rap müziğin yaşadığı toplumsal ötekileştirmeyi yaşamakta olup günümüzde istenmeyen müzik konumundadır. Bu araştırmanın amacı, arabesk rap müzik icracılarının kimler olduğu, neyi, ne şekilde dile getirdikleri ve neden bu müziğe yöneldiklerini, toplumsal sebepleriyle anlamak, toplumun arabesk rap müzik icracılarına yönelik algısı ve bu algının icracılar tarafından nasıl yorumlandığını tespit etmektir. Araştırmanın evreni Türkiye'deki arabesk rap müzik icracılarıdır. Örneklem ise Malatya ilinde bir dönem arabesk rap müzik yapmış veya yapmakta olan kişilerden seçilmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesinde "Olasılığa Dayalı Örneklem Seçim Tekniklerinden", "Kartopu Örneklem Tekniği" (Yazıcıoğlu Y. ve S. Erdoğan, 2004: 45) kullanılarak 11 erkek katılımcıya ulaşılmıştır. Örneklemimizde yer alan katılımcılarımız arabesk rap müzik icra etmiş/etmekte olan 9 kişi ve rap müzik icra etmekte olan 2 kişiden oluşmaktadır. Çalışmada cinsiyet değişkeni tek boyutlu ele alınmıştır. Kadın arabesk rap müzik icracı sayısının erkeklere oranla az olması, onlarla iletişim ve bağlantı kurma sıkıntısı ve iletişim kurulan arabesk rap icracısı kadınların ise görüşme yapmayı kabul etmemesi örneklemin kadın katılımcı içermemesine sebep olmuştur. Araştırmada sosyal olguların incelenmesinde kullanılan nitel araştırma tekniklerinden biri olan yarı-yapılandırılmış gözlem tekniği kullanılmıştır. Katılımcılarla yüz yüze, telefonla veya internet üzerinden görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte arabesk rap müzik icra edenler hakkında daha geniş bilgi edinebilmek, çalışma kapsamında veri toplamak için yarı yapılandırılmış bir görüşme formu hazırlanarak kullanılmıştır. Daha sonra bu görüşmelerin çözümlemesi yapılarak analizleri gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında analizler 12 alt temada toplanmış olup katılımcıların demografik özellikleri, bu müzik tarzına başlama gerekçeleri, sözler yazma, müziği icra etme ve klip çekme süreçleri, bu müzik tarzının geleceğine bakış açıları, aldıkları tepkiler, kadınların bu müzik türünü erkeklere oranla daha az icra etmesi gibi konulara ağırlık verilmiştir. Yaşları 16 ile 31 arasında değişen katılımcılarla gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda katılımcıların arabesk rap müzik icra etmeye çevreden/ internetten görerek, özenip taklit ederek ve bulundukları ortamlarda popüler olma isteği ile başladıkları görülmüştür. Katılımcılar şarkı sözlerini yazarken geçmiş acılarını düşünerek ya da yaşamadıkları acıları hayal ederek kederli bir ruh halinde hissettiklerini dile getirmişlerdir. Tüm katılımcılar şarkıları söyledikten sonra bir rahatlama hissi yaşadıklarını ifade etmektedir. Yaptıkları müziğin tarihçesi, kliplerdeki anlatım dili ve kullandıkları mahlaslar ile ilgili katılımcılardan net bilgilere ulaşılamamıştır. Katılımcıların kendilerinden önceki isimleri taklit ederek ilerledikleri görülmüştür. Görüşmeler sırasında arabesk rap müziğin geleceğine ilişkin iki aykırı fikir ile karşılaşılmıştır. Katılımcıların bir kısmı arabesk rap müziği yakın gelecekte yok olmaya mahkum görürken bir kısmı ise geleceğin müziği olarak görmektedir. Yapılan araştırmada sonucunda; arabesk rap müziğin gençlik dönemlerinde icra edilmekte olan bir tür olduğu, gençlerin yaşları ilerledikçe bu müzikten kopuş yaşadıkları görülmüştür. Ayrıca katılımcıların eğitim seviyesi olarak ilerledikçe arabesk rap müzikten uzaklaştıkları gözlemlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Arabesk Rap, Arabesk, Rap, Altkültür, Müzik Sosyolojisi, Müzik