Araç süspansiyon sistemlerinde kullanılan burçların flanş şekillendirme işleminde meydana gelen yırtılmaların incelenmesi ve iyileştirme çalışmaları

Burçlar araçların süspansiyon sisteminin en önemli parçalarından birini oluşturur. Salıncaklar, burçlar sayesinde araç şasesine bağlanır ve burçların içerisinde bulunan kauçuk, yoldan gelen titreşim ve ani yükleri absorbe ederek araç sürüşünün konforlu ve güvenilir olmasını sağlar. Kauçuklu burçlarda dış borunun uç kısmında genellikle flanş oluşturma işlemi yapılmaktadır. İmalat aşamasında özellikle boğaz açma işlemi sırasında borularda yırtılmalar meydana gelebilmektedir. Bu kapsamda tez çalışmasında fire oranları %20'nin üzerinde olan, 40,3 mm çapında ve 2 mm et kalınlığındaki S355JR-N standartlarında dikişli çelik borudan üretilen ve flanş çapı 59 mm olan parça seçilmiştir. Metalografik incelemeler, borulara uygulanan mekanik testler ve şekillendirme işleminin Sonlu Elemanlar Analizleri (SEA) ile yırtılmaya neden olan etkenlerin belirlenmesi, prosesin optimizasyonu ve kalıp tasarımının iyileştirilmesi ile yırtılmaların önüne geçilmesi hedeflenmiştir. Çekme deneyi ile yırtılma yaşanan boruların mekanik özellikleri belirlenmiştir. Borulara normalizasyon işlemi yapılarak metalografik incelemeler ile içyapıları elde edilmiştir. Prosesin ve parametrelerin incelenmesi amacıyla flanş şekillendirme işleminin SEA'ları yapılmış, kalınlık incelmesi ve flanş çapı %90'dan fazla oranla doğru tahmin edilmiştir. Halen iki kademede %16,1 incelme oranı ile üretilen parça için proses iyileştirilmesi ve kalıp geometrisi üzerine optimizasyon çalışmaları yapılmıştır. Böylece hedeflenen parça tek kademede %9,5 incelme oranı ile elde edilebilmiştir. Optimize edilmiş kalıplarla 100'den fazla parçanın deneme üretimi yapılmış ve parçaların hiçbirinde yırtılma hasarı ile karşılaşılmamıştır. Böylece tezin araç süspansiyon sistemlerinde kullanılan burçların flanş şekillendirme işleminde meydana gelen yırtılmaların engellenmesi amacına tam olarak ulaşılmıştır.