Arap dilinde edatların hazfi (İbn Hişâm örneği)

Arap dili alanı içerisinde, cümlede ifade edilmek isteneni az sözle, anlamın en kolay şekilde açıklanmasını sağlayan ve cümledeki fazlalıkları eksiltme görevinde bulunan hazif konusu son derece önemli bir yere sahiptir. Başlıca Arap dili olmak üzere her dilde hazif konusuna sıkça rastlanılmaktadır. Hazif cümle ve kelimelerde görüldüğü gibi harflerde de görülmektedir. Bu olgunun kullanılmasında ki temel amaç az sözle çok anlamı ifade etmek yani anlam zenginliği kazandırmak ve ibareyi uzatmadan kaçınmaktır. Bu konuyla ilgili kaynak mahiyetinde olan Kur'ân ve Arap şiirleri kendilerinde en güzel örnekleri barındırmaktadır. Dil âlimlerinin çoğunluğu hazif olgusunu konuşmalarında ve eserlerinde kullanarak ona büyük önem atfetmiştir. Bu âlimler arasında özellikle İbn Hişâm en-Nahvî hazif konusuna ayrı bir önem vererek birçok gramer eserinde bu konuyu ele almıştır. Bu eserleri arasında bulunan "Muğni'l-lebîb 'an kutubi'l-e'ârîb" adlı eserinde ise bu konuyu ayrı bir bölümde detaylı bir şekilde ele alarak hazif konusunun cümle, kelime ve harfler üzerindeki olumuşlarını ayrıntılı bir şekilde açıklamıştır. Bu oluşumları açıklarken gerek Kur'ân'dan gerekse Arap şiirlerinden konuya delil olarak getirdiği örneklerle konuyu daha anlaşılır bir hale getirmiştir. Bu çalışmanın amacı ise hazif konusunun alt başlığı olan edatların hazfinin hangi durum ve yerlerde gerçekleştiği konusunu inceleyip literatüre katkıda bulunmaktır. Anahtar Kelimeler: Arap Dili, Edatlar, Hazif, İbn Hişâm, Muğni'l-Lebîb.