Arap dilinde teaddî ve lüzûm

Dil, kelimelerin belli bir hiyerarşi içerisinde cümlede konumlandırılmasıyla sağlıklı bir iletişim aracı haline gelir. Bu açıdan bakıldığında cümlede kendine yer bulan tüm kelimelerin ayrı bir öneme sahip olduğu ve diğerlerine hem şekil hem de mâna itibariyle tesir edeceği âşikârdır. Arap dilinde cümleyi oluşturan ögelerin tertibi noktasında başrolün fiile ait olduğunu söyleyebiliriz. Bu noktada da fiilin sahip olduğu lüzûm ve teaddî özelliği ön plana çıkmaktadır. Bu önemine binaen elinizdeki bu çalışmada teaddî ve lüzûm kavramları incelenerek fiillerin hangi özelliklere istinaden bu hususiyetlere sahip oldukları ve konuyla ilgili ne gibi meselelerin olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda ilk bölümde konuya hazırlık babında kelimenin yapısını inceleyen sarf ilmi ve fiilin özelliklerinden genel hatlarıyla bahsedilmiştir. İkinci ve üçüncü bölümler ise teaddî ve lüzûm kavramları çerçevesinde fiillere, fiillerin yapılarının bu noktadaki etkilerine, harf-i cerrin teaddî ve lüzûma tesirine, müteaddî ve lâzım fiillerin lafzî göstergelerine, mef'ûllerin durumlarına, mastar formlarının belirleyici özelliklerine, ihtilaflı meselelere ve dilcilerin bu konularla ilgili spesifik görüşlerine yer verilmiştir. Son bölümde de fiillerin sahip oldukları formlar arasındaki geçişliliği sağlayan yöntemlere değinilerek çalışma nihayete erdirilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Arap dili, Sarf, Fiil yapıları, Teaddî, Lüzûm.