Arapça öğrenmeye yönelik düşük motivasyonlu İmam Hatip ortaokul öğrencilerinin karşılaştıkları motivasyon engelleri

Araştırmanın amacı; Arapça öğrenmeye yönelik düşük motivasyon sahibi imam hatip ortaokul öğrencilerinin karşılaştıkları motivasyon engellerini açığa çıkartmaktır. Araştırma açıklayıcı sıralı karma araştırma modeli kullanılarak yürütülmüştür. Nicel veri toplama sürecinde öğrencilerin motivasyonlarını ortaya koymak ve düşük motivasyon sahibi olan öğrencileri belirlemek için "Arapça Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği (AÖYMÖ)" uygulanmıştır. Nitel veri toplama sürecinde ise öğrenciler ve öğretmenlerle yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evreni; 2023-2024 yılında İstanbul'daki imam hatip ortaokullarında okuyan 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileridir. Çalışmanın örneklemi ise; 434 öğrencidir. Ölçeği dolduran 434 öğrenciden motivasyonu "olumsuz" ve "çok olumsuz" olan 34 öğrenci ve onlara Arapça eğitimi veren 9 öğretmen ise nitel çalışmanın katılımcılarını oluşturmuştur. Yapılan nicel analiz sonucunda öğrencilerin Arapça öğrenme motivasyonu orta düzeyde, "kısmen olumlu" olarak; motivasyon türü ise hem içsel hem de dışsal-araçsal olarak bulunmuştur. Öğrencilerin Arapça öğrenmeye yönelik motivasyonu tüm ölçek ve alt boyutlarda cinsiyete ve eğitim kademesine göre anlamlı olarak farklılaşmamakta ancak Arapça başarı düzeyine göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. İlgili fark sadece 0-49 puan aralığında olan öğrenciler ile diğer puan aralığına (50-59/60-69/70-84/85-100) sahip öğrenciler arasındadır. Bu fark diğer puan aralığına sahip öğrenciler lehine anlamlıdır. Motivasyon engellerini açığa çıkartmak amacıyla yapı-lan nitel analiz sonucunda ise; Arapça öğrenen öğrencilerin içsel ve dışsal faktörler altın-da 14 farklı motivasyon engeli ile karşılaştığı görülmüştür. Öğrencilerin en sık karşılaştığı motivasyon engelinin içsel faktörlerden kaynakladığı, bunların ise sırasıyla; hedefsizlik, düşük öz yeterlilik inancı, dil becerilerinde zorlanma, derse/dile karşı olumsuz tutum ve bilişsel algılamada güçlük olduğu görülmüştür. Sonuç olarak ulaşılan çoğu motivasyon engeli literatürdeki ilgili çalışmalarda yer alan motivasyon engelleriyle büyük oranda benzerlik göstermiştir.