Arapgir (Malatya) güneybatısındaki alanın stratigratif ve tektonik özellikleri

İnceleme alanı, Malatya İIFne bağiı Arapgir İlçesi'nin batı ve güneybatısında yaklaşık 252 km" iik bir alanı kapsamaktadır. İnceleme alanında yaşlıdan gence doğru; Permo-Triyas yaşiı Keban Metamorfitieri, Alt Miyosen yaşlı Alibonca Formasyonu, Alt-Ost Miyosen yaşlı Malatya volkanitleri, Pleyistosen yaşlı Meteristepe formasyonu ile Yoncalı formasyonu, Kuvaterner yaşlı yamaç molozu ve güncel alüvyonlar yüzeylemektedir. Tabanı inceleme alanı içinde gözlenmeyen ve daha genç birimlere temel oluşturan Keban Metamorfitieri kalkşist ve mermer litolojisîyle temsil olunmaktadır. Birim, Aiibonca Formasyonu tarafından uyumsuz olarak örtülmektedir. Alibonca Formasyonu, karbonat platformu ürünü olan orta-kalm tabakaianmalı kireçtaşları ile bu kireçtaşlannm çökelaiği Miyosen Denizi'nin ilişkili olduğu lagünlerde çökelen killi kireçtaşı, marn ve kömür tabakaları içeren çamurtaşianndan oluşmaktadır. Farklı temelier üzerine uyumsuz olarak gelen birim, Akitaniyen-Burdigaiiyen zamanında bölgenin transgresyon etkisi altında kalması ile oluşmuştur. Aiibonca Formasyonu ilk kez bu çalışmada Süceyin kireçtaşı üyesi ve Kınık marn üyesi şeklinde iki alt bölüme ayınlarak incelenmiştir. Alt-Üst Miyosen yaşlı Malatya volkanitleri, bazaitik ve andezitik bileşimli agiomera, tüf-lapıili; bunları kesen dasilik, andezitik ve bazaitik bileşimli lav akıntılarından oluşmaktadır. Birim, Aiibonca Formasyonu'nu uyumlu olarak örtmektedir. Bu uyumlu ilişki ve Alibonca Formasyonu'nun üst seviyelerini oluşturan kireçtaşı tabakalarının tüllerle araseviyeiî oluşu, Alibonca Formasyonu'nun çökeliminin son evresinde (Geç Burdigaliyen) volkanik faaliyetin de başladığını gösterir. Birim, Pleyistosen yaşlı Meteristepe formasyonu tarafından uyumsuz olarak örtülür. Malatya volkanitleri bu çalışmada litolojik özelliklerine dayanılarak, Yanıklar agiomera üyesi, Sığırcmşağı tüf-lapiiii üyesi, Geyiktepe dasit üyesi, Sarıkaya bazalt üyesi ve Şakşaktepe andezit üyesi şeklinde beş üyeye ayınlarak incelenmiştir. VîiGeçici selienmeierie çökelen seyrek çakıiiı-biokiu gevşek tortullar ilk kez bu çaiişmada tanımlanmış ve Meteristepe formasyonu oiarak adlandırılmıştır. Düzlemsel çapraz tabakianmah kumtaşı-siiflaşı litolojisindeki deita çökeiieri yine iik oiarak bu çalışmada incelenmiş ve Yoncalı formasyonu adıyla tanımlanmıştır. Kuvaterner yaşlı yamaç molozları ve güncel alüvyonlar, inceleme alanındaki en genç birimler olup, kendilerinden yaşlı bütün birimleri örtmektedirler. Alpin Orojenik Kuşağı içinde yer alan inceleme alanı tektonik bakımdan oldukça aktiftir. Alpin Orojenezi'nin etkisi altında kalan Türkiye'nin önemli tektonik yapılarından ikisi olan Ovacık Fay Zonu'nun ve Malatya Fay Zonu'nun bir bölümü inceleme alanı içinde yer alır. Sol yünlü doğrultu atımlı Malatya Fayı K 20<,-25° D doğrultusunda; yine aynı nitelikteki Ovacık Fayı ise üç farklı segmentiyle K 32°- 70° D arasında değişen doğrultularda yaklaşık 4,5 km genişliğinde bir zon şeklinde inceleme alanını katetmektedir. Birbirine paralel - yarı paralel olan ve kuzeyden güneye doğru Kızılca Fayı, Kuyruksallamaz Fayı, Gözeli Fayı olarak adlandırılan bu fay segmentleri, çizgisei uzanımlı vadi morfoiojilariyle, sıralı su kaynaklarıyla, sıralı tepelerle ve etkiledikleri birimlere kazandırdıkları ötelenmelerle oldukça belirgindirler. Yoncalı, Çobandere, ve Kavunluk doğrultu atımlı fayları ile niteliği belirlenemeyen Arhutdere Fayı, inceleme alanında ilk kez bu çalışmada baritaianıp adlandırılan diğer önemli tektonik yapılardır. Bunların dışında özellikle Ovacık ve Malatya faylarının geçtiği kesimlerde gözlenen çok sayıda daha küçük ölçekli doğrultu atımlı ve eğim atımlı faylar ile kıvrımlı yapılar, inceleme alanım etkileyen yoğun tektonizmayı işaret ederler. İnceleme alanındaki çeşitli birimlerden alınan kırık/çatlak ölçüleri ile tabaka duruşlarının değerlendirilmesi sonucu, bölgeyi etkileyen en büyük asal gerilmenin K 10-15° B doğrultusunda olduğu saptanmıştır.Anahtar kelimeler: Malatya, stratigrafi, tektonik, Alibonca Formasyonu, Malatya volkanitleri, Ovacık Fayı, Malatya Fayı.