Arkeolojik alan incelemelerinde gradyent dizilimler yardımıyla elektrik rezistivite tomografi modelleme çalışmaları

Elektrik Özdirenç Tomografisi (ERT) sığ yeraltı yapılarının araştırılmasında yaygın olarak kullanılan bir jeofizik yöntemdir. Bu çalışmada ERT yönteminde gradyent dizilimi kullanılarak arkeolojik yapılar teorik olarak modellenmiştir. Kuramsal yeraltı modelleri RES2DMOD programıyla tasarlanmıştır. Tez kapsamında kuramsal ve arkeolojik modeller yer almaktadır. Kuramsal modellere uygulanan çalışmalarda derinlik, yapı boyutu, yapı ve ortamın rezistif ya da iletken olması durumunda verdiği yanıtları görüntüleyebilmek adına dört model ele alınmıştır. Arkeolojik yapılara uygulanan modelleme çalışmalarının ilkinde yarı-sonsuz bir ortamın içinde farklı özdirenç değerlerine sahip yapılar bulunmaktadır. İkinci modelde ise yarı-sonsuz ortamın üzerinde bulunan bir tabakanın içerisinde farklı özdirenç değerlerine sahip yapılar bulunmaktadır. Her bir model için gürültüsüz ve yüzde 5 gürültülü kuramsal veriler oluşturulmuştur. Oluşturulan verilere ters çözüm uygulanmıştır. Ters çözüm işleminde RES2DINV programı kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, veri ve model uyumsuzluk değerlerinin herbir yineleme için hesaplanması ve yinelemeye göre bu değerlerin değişiminin gözlenmesiyle irdelenmiştir. Gradyent dizilimle elde edilen sonuçlar, yaygın olarak kullanılan diğer dizilimlerin sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Arkeolojik yapı ile örtü toprak arasındaki özdirenç farkı ERT yönteminin başarılı yeraltı modelleri sunduğunu göstermektedir. Gradyent dizilim yüksek özdirençli yapılarda iyi sonuçlar verirken, düşük özdirençli yapılarda iyi sonuçlar vermemiştir. Sonuç olarak, gradyent dizilim ERT çalışmalarında yaygın kullanılan bir dizilim türü olmasa da özellikle yüksek özdirençli yapıların belirlenmesinde iyi sonuçlar veren bir dizilim türüdür.