Arsenikli Yurtbaşı (Elazığ) yeraltı sularının kökeni üzerine izotop ve jeofizik çalışmaları

Bu çalışmanın temel amacı, Yurtbaşı (Elazığ) yeraltı sularında arsenik kirlilik kaynağını izotopik ve jeofizik olarak incelemektir. Bunun için, çalışma alanındaki derin kuyulardan 2015 yılının Haziran ve Ekim aylarında su örnekleri toplandı ve yerinde sıcaklık, pH ve elektrik iletkenliği ölçümleri yapıldı. Daha sonra ise bu sular Acme Laboratuvarında (Kanada) farklı elementler için analiz edildi. Bazı kuyularda çok yüksek As konsantrasyonu olduğu (486 ve 15123 ppb) tespit edildi. Yüksek arsenik içeriğine sahip Y-13, Y-17 ve Y-33 kuyularında 34S izotop analizi ve arsenik türlemesi yapıldı. Aynı zamanda akiferin yeraltındaki geometrisini belirlemek için jeofizik ölçümler yapıldı. Bu çalışmalara göre As ile kirlenmiş akiferlerin yüzeyden 32 m derinlikten sonra görülmeye başlandığı belirlenmiştir. Yukarıdaki üç kuyudan toplamda 6 örnekte 34S izotop analizi yapıldı ve 14,8 ve 19,4 arasında δ34S izotop değerleri bulundu. Bu sonuçlar göstermektedir ki Yurtbaşı yeraltı sularının derin bölgelerde bulunan sülfit/sülfat mineralleri yoğun olarak alterasyona uğramıştır. Bu nedenle, bölgedeki yeraltı suyu arsenik ve diğer metaller (Cu, Hg, Cd, Cr, Cu) tarafından yoğun olarak kirlenmiştir. Bu yeraltı suyunda arsenik çoğunlukla As (V) gözlenirken, As (III) hemen hemen hiç gözlenmemiştir. As (III), doğal ortamlarda As (V)'den hem çok daha toksik hem de daha mobil bir elementtir. Bu türlerin geleneksel arsenik giderme teknolojileri ile temizlemesi oldukça zordur. Bu yüzden, bu suların içme ve sulama suyu olarak kullanılmaması önerilmektedir.