Artırılmış gerçeklik destekli mobil uygulamanın ortaokul öğrencilerinin uzamsal görselleştirme ve zihinde döndürme becerilerine etkisinin incelenmesi

Uzamsal beceri, sayısal ve sözel beceri gibi farklı bir beceri türüdür ve herkes farklı seviyelerde uzamsal beceriye sahip olabilmektedir. Gündelik işlerde, iş ortamlarında, akademik başarılarda, bilim, teknoloji, matematik ve mühendislik (STEM) eğitimlerinde oldukça önem arz eden uzamsal beceri, çeşitli alıştırma ve pratiklerle arttırılabilmektedir. Bu araştırmanın amacı uzamsal beceriyi arttırmak için artırılmış gerçeklik destekli bir mobil uygulamanın geliştirilmesi ve bu mobil uygulamanın yedinci sınıf öğrencilerinin uzamsal görselleştirme ve zihinde döndürme becerilerine etkisinin incelenmesidir. Mobil uygulama yedinci sınıf öğretim programında "Cisimlerin farklı yönlerden görünümleri" alt öğrenme alanındaki kazanımların öğretimi amacıyla kullanılmıştır. Araştırmada ayrıca mobil uygulamanın kullanımı ile geleneksel öğretim yöntemi ve somut materyallerin kullanıldığı öğretim yöntemlerinin uzamsal görselleştirme ve zihinde döndürme becerilerine etkisi karşılaştırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu mobil uygulamanın geliştirilmesi sürecinde Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, ilköğretim matematik öğretmenliği bölümünde öğrenimine devam etmekte olan 6 öğretmen adayından ve mobil uygulamanın etkilerinin incelenmesi sürecinde 2023-2024 eğitim öğretim yılı, Bolu ili, Merkez ilçesindeki iki farklı devlet okulunda öğrenim gören toplamda 74 öğrenciden oluşmaktadır. Birinci okulda mobil uygulama ile geleneksel öğretim yöntemi, ikinci okulda ise mobil uygulama ile somut materyallerin kullanıldığı öğretim yöntemi karşılaştırılmıştır. Her iki okulda da mobil uygulamanın kullanıldığı grup deney grubu ve diğer iki öğretim yönteminin kullanıldığı gruplar kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmada mobil uygulamanın geliştirilmesi sürecinde tasarım ve geliştirme araştırmaları Tip 1 deseni, mobil uygulamanın etkilerinin incelenmesi sürecine iç içe geçmiş deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak dijital okuryazarlık testi, uzamsal görselleştirme testi ve zihinde döndürme testi kullanılmıştır. Nitel veriler için araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları (öğretmen adayları ve öğrenciler için) ve sınıf gözlem formu kullanılmıştır. Dijital okuryazarlık testi mobil uygulamanın geliştirilmesi sürecinde öğretmen adaylarının belirlenmesi amacıyla kullanılmıştır. Araştırmada ön test ve son test olarak uzamsal görselleştirme ve zihinde döndürme testleri kullanılmıştır. Veriler analiz edilirken t-testi, wilcoxon işaretli sıralar testi, mann-whitney u testi ve anova analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda her iki okuldaki deney ve kontrol gruplarının ön test puanları arasında farklılık bulunmamıştır. Bu durum öğrencilerin başlangıçta benzer düzeylerde uzamsal görselleştirme ve zihinde döndürme becerilerine sahip olduğunu göstermektedir. Birinci okulda yapılan analizler sonucunda AG destekli mobil uygulamanın uzamsal görselleştirme ve zihinde döndürme becerilerini geliştirmeye yönelik büyük etki düzeyine sahip olduğu bulunmuştur. Birinci okulda geleneksel öğretim yönteminin de uzamsal görselleştirme ve zihinde döndürme becerilerine olumlu yönde etkisi olduğu ortaya çıkmıştır. Birinci okulda deney ve kontrol gruplarının son test puanları karşılaştırıldığında uzamsal görselleştirme puanlarının deney grubunda daha yüksek olduğu ancak istatistiksel olarak farklılığın olmadığı, zihinde döndürme testinde ise deney grubu lehine orta düzeyde istatistiksel bir farklılığın olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda geliştirilen AG destekli mobil uygulamanın zihinde döndürme becerilerini geliştirmeye yönelik geleneksel öğretim yöntemine kıyasla daha etkili öğretim yöntemi olduğu sonucu çıkmaktadır. İkinci okulda da benzer şekilde AG destekli mobil uygulamanın ve somut materyallerin kullanılmasının uzamsal görselleştirme ve zihinde döndürme becerilerine olumlu yönde etkisi olduğu bulunmuştur. İkinci okuldaki deney ve kontrol grupları karşılaştırıldığında uzamsal görselleştirme ve zihinde döndürme becerileri arasında deney grubu lehine daha yüksek puanlar olduğu ancak puan farklarının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulunmuştur. Sınıf gözlem formunda gözlemlenen verilerden AG destekli mobil uygulamanın öğrencilerin motivasyon ve ilgilisi arttırdığı, eğlenceli ve iş birlikli öğrenme için fırsatlar sağladığı görülmüştür. Öğrencilerle yapılan görüşmeler neticesinde AG destekli mobil uygulamanın öğrenmeyi ve anlamayı kolaylaştırdığına, derslerde daha sık kullanılmasının istendiğine, başka derslerde de kullanılmasının etkili olacağına ve bu tarz uygulamaların öğrencilerin okula bakış açılarını değiştirebileceğine yönelik sonuçlar ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlar AG uygulamalarının sadece uzamsal beceri anlamında değil aynı zamanda eğitim öğretim süreçlerinde değerli bir öğretim yöntemi olduğuna ve teşvik edilmesine dair kanıtlar sunmaktadır.