Aşağı Kızılırmak havzasında bulunan ardışık barajların enerji optimizasyonu

Su kaynakları planlaması, ekonomisi, yaşam kalitesi ve hayat standartları ile bütünleşmiş, çok boyutlu ve karmaşık bir sürece sahiptir. Su kaynaklarının yönetimi ise, istenilen amaçlar doğrultusunda ve öngörülen kriterler çerçevesinde su kaynaklarının en verimli kullanımını sağlayacak faaliyetlerin tümünü kapsamalıdır. Birbirine seri olarak bağlı barajlardan oluşan çok barajlı bir su kaynakları sisteminde optimal işletme politikalarının belirlenmesi için genelde uzun süreli planlama kapsamında enerji üretimi, sulama ve kuraklık yönetimi gibi hususlar göz önüne alınmaktadır. Uzun süreli planlama kapsamında çok barajlı sistemlerde, enerji optimizasyonu ile ilgili çalışmalarda, enerji üretim fonksiyonunun doğrusal olmaması bakımından, genellikle, dinamik programlama optimizasyon tekniği ve simülasyon modelleri tercih edilmiştir. Bu çalışma, Aşağı Kızılırmak Havzasında birbirine seri olarak bağlı çok barajlı bir su kaynakları sisteminde uzun süreli optimal işletme kapsamında enerji optimizasyonu üzerinedir. Bu çalışmada, birbirine seri olarak bağlı çok amaçlı ve çok barajlı su kaynakları sistemi tanımlanmıştır. Bu sistem için uzun süreli planlama işletme optimizasyon modeli geliştirilmiştir. Bu model Aşağı Kızılırmak Nehri ana kolu üzerinde bulunan Obruk, Boyabat, Altınkaya, Derbent barajlarına uygulanmıştır. Burada havzada bulunan baraj sistemi için matematiksel ilişkiler tanımlandıktan sonra, sistem üzerine optimal enerji üretim amaçlı optimizasyon modeli kurulmuştur. Modelde optimizasyon tekniği olarak ardışık yaklaştırmalı dinamik programlama optimizasyon kullanılmıştır. Optimizasyonda amaç fonksiyonu iki aşamalı olup, ilk aşamada aylık kurak dönem akımlarıyla güvenilir enerji en büyüklenmesi ve ikinci aşamada ise elde edilen güvenilir enerji modelde kısıt olarak kullanılıp, toplam enerji en büyüklenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda elde edilen mimimum ve normal işletme seviyeleri incelendiğinde, büyük hacimli barajların optimizasyon sürecini yönettiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, enerji üretimi bakımından modelden elde edilen sonuçlar incelendiğinde zaman, diğer yaklaşımlardan daha iyi sonuç verdiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Çok Barajlı Sistem, Uzun Süreli Planlama, Enerji Optimizasyonu