Aşık Hasan Dede

Bu çalışmada; Kırıkkale ili, Hasandede kasabasında türbesi bulunan Gazi Âşık Hasan Dede ile ilgili inanışlar, ritüeller, menkıbeler kasaba halkı esas alınarak derlenmiştir. Hasandede kasabasında yaşayan halkın bilgilerine başvurulmuştur. Kasaba halkının hafızasında kalan inanış, uygulama ve ritüeller derlenmiştir. Gazi Âşık Hasan Dede ile ilgili toplanan menkıbelerin bir kısmı motif merkezli bir kısmı bağlam merkezli olmak üzere incelenmiştir. Kasabada anlatılan menkıbeler herkes tarafından bilinmekle beraber araştırmada tekrara düşmemek adına ayıklanarak tahlil edilmiştir. Derlenen inanış ve uygulamalar kökenleri ve bağlamları itibariyle incelenmiştir. Temel halk edebiyatı antolojilerindeki Gazi Âşık Hasan Dede başlıklı şiirler ikinci bölüm olarak araştırmaya alınmıştır. Konudan uzaklaşmamak adına incelenmeye tabi tutulmamıştır. Bir alan araştırması olan bu çalışmada öncelikle Gazi Âşık Hasan Dede ve Tameşvarlı Âşık Hasan'ın aynı kişi olup olmadığı sorusuyla yola çıkılmıştır. Ancak bunun cevabını verebilmek için tüm cönklerin taranması, "Hasan" mahlaslı tüm âşıkların şiirlerinin derlenmesi ve incelenmesi gerektiğinin farkına varılmıştır. Uzun yıllar çalışma gerektiren bu sorunun ucu açık bırakılmakla beraber bu konu hakkındaki görüşlere araştırmada yer verilmiştir. Bu araştırmada Hasandede kasabasının tarihi, coğrafyası gibi konulara değinilmektedir. Son bölümde Gazi Âşık Hasan Dede'nin şiirlerine de yer verilmiştir. Çalışmanın temelini oluşturan halk edebiyatı ve halk bilimi ürünleri, sahadan derleme yoluyla elde edilmiştir. Bu ürünler incelenerek ve değerlendirilerek Hasandede kasabasındaki halkın kültürel dokusu, inanışları ve ritüelleri hakkında sonuçlar elde edilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonucunda Gazi Âşık Hasan Dedeyle ilgili araştırmaların artması gerektiği kanısına varılmıştır. Veli kişiliğinin, derlemeler yapılarak kaydedilmesi gerektiği; âşık yönünün ise cönkler takip edilerek araştırılması gerektiği kanısına varılmıştır. Bu çalışma Kırıkkale ili, Hasandede kasabasında Gazi Âşık Hasan Dede türbesi etrafında oluşan inanış, uygulama ve menkıbeleri farklı açılardan değerlendiren bir alan araştırmasıdır.