Âşık Mahzuni Şerif ve Âşık Veysel türkülerinde Sosyal Bilgiler dersi değerleri

Bireyin yaşadığı topluma karşı aidiyet duygusu taşımasını sağlayan temel unsurların başında o topluluğun nesiller boyunca birbirine aktardığı değerler gelmektedir. Ailede başlayan değer aktarımı okul dönemiyle birlikte farklı basamaktaki derslerde de devam etmektedir. Öğrencileri toplumsal hayata hazırlayan çok yönlü bir ders niteliğindeki Sosyal Bilgiler dersinde de adalet, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, barış, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, özgürlük, saygı, sevgi, sorumluluk, tasarruf, vatanseverlik, yardımseverlik değerlerinin benimsetilmesi amaçlanmaktadır. Söz konusu değerler yalnızca ders müfredatıyla sınırlı olamayacağından farklı alanlarda bu değerlerin görünümü ortaya çıkarılarak değerler öğretimine katkıda bulunması sağlanabilir. Böylece öğrenme süreci ders dışı malzemelerle desteklenerek didaktik bir usulden gündelik hayata yayılmış doğal bir forma da kavuşmuş olacaktır. Türk toplumunun değerlerini yansıtması ve hikâyelerini nesilden nesile taşıması açısından önemli bir kaynak konumundaki türküler bu amaçla ele alınmış ve çalışmanın evrenini oluşturmuştur. Yaygın bir kültür-sanat ürünü olan türkülerin toplumsal değerler özelinde Sosyal Bilgiler dersiyle kesişmesinden doğan ortaklık, evrenin belirlenmesinde rol oynamıştır. 20. yüzyılın en büyük halk ozanlarından kabul edilen, yaşadıkları dönemde türküleriyle çığır açan âşıklık kültürünün en önemli temsilcilerinden sayılan Âşık Veysel ve Âşık Mahzuni Şerif'in türkülerinden elde edilen örneklem üzerinde 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı değerleri ortaya konulmuştur. Araştırma konusuyla alakalı bilgi içeren yazılı materyaller doküman incelemesi yöntemi ile incelenmiştir. Her iki ozanın yazdığı ve söylediği, amaçlı örneklem yoluyla elde edilen 50'şer türkünün analizinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmada Âşık Veysel ve Âşık Mahzuni Şerif türkülerinin 2018 Sosyal Bilgiler dersi değerlerini barındırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Buradan yola çıkılarak ilköğretimin ilk ve ikinci basamağından itibaren okullarda okutulan Sosyal Bilgiler dersi değerlerinin (adalet, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, barış, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, özgürlük, saygı, sevgi, sorumluluk, tasarruf, vatanseverlik, yardımseverlik) çocuk bireylere benimsetilmesi sürecinde öğretmenlerin bu iki halk ozanının türkülerinden istifade etmesi önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: sosyal bilgiler, değerler, Âşık Veysel, Âşık Mahzuni Şerif, türkü