Aşırı turizm algısı ve destinasyon marka değerinin destinasyon memnuniyeti ve tekrar ziyaret niyetine etkisi: Bodrum örneği

Aşırı turizm, belirli dönemlerde belirli destinasyonlarda ortaya çıkan aşırı kalabalıkların yol açtığı sosyal, kültürel, ekonomik ve çevre ile ilgili sorunları destinasyonu oluşturan bütün bileşenler çerçevesinde ele alan bir kavramdır. Günümüz iletişim araçlarının ve seyahati kolaylaştıran diğer faktörlerin etkisiyle destinasyonların hazır olmadıkları kalabalıklara maruz kalmaları eskiye oranla çok daha kolay olmaktadır. Her şeyin çok hızlı yaşandığı bu dönem hem destinasyonlar hem turizm işletmecileri hem yasa yapıcılar ve yöneticiler için önemli zorluklarla yüzleşmeyi gerektirmektedir. Bu zorlukların başında ise özellikle turizm gelirlerinin önem arz ettiği ekonomilerde aşırı turizm ile birlikte dikkate alınması gereken turist sayılarının ve turizm gelirlerinin radikal düşüşlerine engel olarak bu süreci yönetmektir. Bu sebeple araştırma kapsamında Bodrum destinasyonunu ziyaret eden turistlerin aşırı turizm algılarının ölçülmesi amacıyla bir ölçek geliştirilmiş sonrasında aşırı turizm algısı ve destinasyon marka değerinin destinasyon memnuniyeti ve tekrar ziyaret niyetine etkileri incelenmiştir. Araştırmanın belirlenen bu amaçlarını gerçekleştirebilmek için kuramsal çerçeve belirlendikten sonra ölçek geliştirme süreci uygulamaya geçilmiştir. Araştırmada anket yöntemi ile veri toplanmıştır. Veri toplama sürecinde havaalanı iç ve dış hatlar gidiş terminallerinde, transfer araçlarında, otel işletmelerinde ve online olarak ulaşılan katılımcılardan elde edilen anketlerin geçerli olan 803 tanesi araştırmanın analizlerinde kullanılmıştır. Analizler sonucunda aşırı turizm algısı ile destinasyon marka değeri, destinasyon memnuniyeti ve tekrar ziyaret niyeti ile arasında negatif yönlü, orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Destinasyon marka değerinin destinasyon memnuniyeti ve tekrar ziyaret niyeti ile arasında pozitif yönlü ve yüksek düzeyde ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Ayrıca aşırı turizm algısın destinasyon memnuniyeti ve tekrar ziyaret niyeti üzerinde anlamlı ve negatif etkileri olduğu, destinasyon marka değerinin ise destinasyon memnuniyeti ve tekrar ziyaret niyeti üzerinde anlamlı ve pozitif etkileri olduğu tespit edilmiştir. İlgili literatürde çalışma kapsamında ele alınan aşırı turizm algısını turist açısından ele alan yalnızca bir çalışmaya rastlanılmış, aşırı turizm algısı ölçeğine ise rastlanılmamıştır. Bu çerçevede çalışmanın ulusal ve uluslararası literatüre önemli bir katkı sağladığı düşünülmektedir.