Kentlerde büyük veri kullanımı doğrultusunda akıllı kent teori ve modellerinin incelenmesi

Günümüzde dünya nüfusunun yarısından fazlası kentsel alanlarda yoğunlaşmış durumdadır. Kentsel alanlardaki nüfus artışları ve hızlı kentleşme nedeniyle kentler ve kentsel sistemler zorunlu olarak sürekli bir dönüşüm geçirmektedirler. Bunun yanı sıra her geçen gün, hızlı kentleşmeye paralel olarak geçmişe oranla çok daha karmaşık yeni kentsel problemler ortaya çıkmaya devam etmektedir ve bu problemlerin gelecekte çok daha ileri seviyelere ulaşacağı öngörülmektedir. Dolayısıyla, söz konusu problemleri çözmek üzere yeni ve daha etkin yöntemlerin geliştirilmesi kaçınılmazdır. Bu durum kentsel problemlerin yeni teori ve modeller ile gelişen teknolojiler doğrultusunda yeniden tanımlanarak ilgili problemlere yenilikçi çözümlerin getirilmesini gerektirmektedir. Mevcut kentlerin yeniden inşası mümkün olamayacağına göre, kentsel yaşanılabilirlik düzeyini, diğer bir deyişle, kentlerin ve kent sakinlerinin yaşam kalitelerini arttırabilmek için, akıllı teknolojilerin verimli bir şekilde adapte edildiği yüksek donanımlı akıllı kentlere ihtiyaç bulunmaktadır. Günümüzde akıllı telefonlar, akıllı saatler ve diğer akıllı cihazların kent sakinleri tarafından kullanımı hızla artmaya devam ederken, binalar da artık akıllı otomasyon sistemleri ile donatılmakta, elektrik, su, doğalgaz, atık toplama ve kanalizasyon sistemleri gibi kentsel altyapılar ise çok çeşitli akıllı teknolojiler ile desteklenmektedirler. Söz konusu akıllı teknolojiler bir yandan insan hayatını kolaylaştırmaya devam ederken, aynı zamanda gerek insan etkileşimi ile gerekse kendi başlarına çok büyük miktarlarda veri üretimine sebep olmaktadırlar. Dolayısıyla, akıllı kentler (smart cities) ve büyük veri (big data) konuları, 21. yüzyılın modern dünyasının hem oldukça popüler hem de dikkate değer güncel konularındandır. Bununla beraber, geçmişe oranla kentleri ve kentsel yaşantıyı anlama konusunda kentsel pratiklere olan katkıları hiç de yadsınamayacak boyutlara ulaşmış durumdadır. Öte yandan kent yönetimleri de söz konusu değişim ve dönüşümlere uyum sağlamak için ve kent sakinlerine daha iyi ve kaliteli hizmet sunabilmek adına akıllı ve sürdürülebilir birtakım uygulamalar geliştirmektedirler. Yerel ya da ulusal yönetimler tarafından büyük yatırımlar ile finanse edilip geçmişte uygulanan, günümüzde uygulanmakta olan ya da gelecekte öngörülen birçok akıllı kent yatırımı dünyayı büyük bir hızla şekillendirmeye devam etmektedir. Akıllı kent yatırımlarının en temel ve öncelikli amaçlarından bazıları kentsel alanların hızla artan nüfuslarına çözüm bulmak, dünyadaki doğal kaynakların doğru kullanımını sağlamak ve nihayetinde kentsel yaşam kalitesini arttırmak olarak sıralanabilir. Öte yandan, akıllı teknolojilerin kullanımlarına paralel olarak günümüzde hayatın her alanında olduğu gibi veri üretimlerinde oldukça büyük miktarlarda artışlar gözlemlenmektedir. Özellikle kentlerde kent sakinleri ve kent sistemleri arasındaki çeşitli etkileşimler sonucunda ortaya çıkan büyük verinin özel ve güvenli bir şekilde toplanarak uygun koşullarda saklanabilmesi, bir araya getirilerek analiz edilmesi ve işlenmesi, aynı zamanda belirli bir amaca yönelik olarak görselleştirilerek dijital ortamlarda temsil edilebilmesi ve pek çok süreçte verimli bir şekilde kullanılabilmesi için çok çeşitli teknikler geliştirilmektedir. Bugünün akıllı kentlerine giden yolda bu büyük veri kesinlikle oldukça önemli ve büyük bir rol oynamaktadır. İster fiziksel ister sanal olsun, büyük veri sayesinde kentler ve kent sakinleri hakkında oldukça kritik ve kayda değer ve önem taşıyan bilgiler edinmek mümkündür. Peki bütün bu söz konusu verinin kaynağı nedir ve bu verileri daha verimli bir şekilde kullanarak daha akıllı kentler planlayabilmek nasıl mümkün olabilir? Bu temel sorgulamalar doğrultusunda bu tezin temel amacı, büyük veri teknolojileri ve yöntemlerinin kapsamlı bir değerlendirmesinin ve akıllı kentler kavramının anlaşılabilmesini sağlamaktır. Özellikle akıllı kentler konusuna ilgi duyan şehir planlamacı, mimar, tasarımcı, yönetici veya akademisyenler gibi farklı disiplinlerden uzmanlar için söz konusu büyük veri teknolojilerinin akıllı kentlerdeki mevcut veya potansiyel kullanımları hakkında genel bir bilgilendirme yapılması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında günümüzde uygulanmakta olan akıllı kent teori ve modellerinin literatüre dayalı bir analizi yapılırken bir yandan da genel ve derin bir bakış açısı kazandırmak amacı ile akıllı kentleri karakterize etmek ve analiz etmek için kullanılan büyük veri teknoloji ve yöntemleri incelenmektedir.