Çocukluk çağı duygusal kötü muamelesinin depresyon ve kaygı ile ilişkisi: Sıkıntıya toleranssızlık ve tekrarlayan olumsuz düşünmenin seri aracılık rolleri
2025
0 views
0 downloads
Advisor: Doç. Ayşe Altan Atalay ; Doç. Zeynep Ceren Acartürk ; Prof. Fatma Işıl Bilican Yurteri
Abstract (TR)
Çocukluk dönemindeki duygusal kötü muamele (ÇDDKM), çocuk ile bakıcısı ya da bakıcıları arasındaki tekrarlayan yıkıcı etkileşimler (duygusal istismar ve duygusal ihmal) ile karakterize edilir ve bu etkileşimler alışılmış hale gelir ve ilişkisel bağlamda kökleşir. ÇDDKM'nin depresif ve kaygı bozukluklarının oluşumuyla güçlü bir şekilde bağlantılı olduğu tutarlı bir şekilde ortaya konmuştur. Öte yandan, sıkıntıya tolerans, kişinin olumsuz deneyimsel ve duygusal durumlara dayanma ve tahammül etme kapasitesi olarak tanımlanır ve kişinin olumsuz reaktiviteye olan bir eğilimi olarak kavramsallaştırılmaktadır. Sıkıntıya tolerans eksikliği veya sıkıntıya toleranssızlık, tekrarlayıcı olumsuz düşünme (TOD) gibi uyumsuz duygu düzenleme ve başa çıkma stratejileri ile ilişkilidir. TOD, tekrarlayan bir şekilde olumsuz düşünmeye yönelik bilişsel bir eğilim ile karakterize edilmektedir. Bu düşünme tarzı, tekrarlayıcı, müdahaleci ve engellenmesi zor olmasıyla öne çıkar. TOD sıkıntı verici duygular ve durumlar üzerinde sahte bir kontrol hissi yaratabilirken, sonuçta olumsuz duygulanım ve uyumsuz başa çıkma döngüsünü sürdürür. Çeşitli çalışmalar ÇDDKM'nin sıkıntıya toleranssızlık ile ilişkili olduğunu göstermiş olsa da, literatürde ÇDDKM'nin sıkıntıya toleranssızlık ve TOD yoluyla depresyon ve kaygı ile ilişkili olup olmadığına dair tanılar üstü bir araştırmaya ihtiyaç vardır. Bu nedenle, mevcut çalışma, ÇDDKM ile hem depresyon hem de kaygı arasındaki ilişkiye, sıkıntıya toleranssızlık ve TOD'un seri olarak aracılık ettiğini öne sürerek çoklu seri aracılık modelini araştırmayı amaçlamaktadır. Mevcut çalışmanın bir diğer amacı da, ÇDDKM ile empati arasındaki ilişkiye sıkıntıya toleranssızlık, TOD ve hem depresyon hem de kaygının seri olarak aracılık ettiği alternatif bir çoklu seri aracılık modelini keşfetmektir. Bu keşifsel çerçevede, mevcut literatüre dayanarak, sadece sıkıntıya toleranssızlığın ÇDDKM ve empati arasında bir aracı olarak hizmet ettiği hipotez olarak öne sürülmüştür. Yaşları 18 ila 66 arasında değişen toplam 548 katılımcı (%86.9 kadın) ÇDDKM, sıkıntıya toleranssızlık, TOD, empati, depresyon ve kaygıyı ölçen ölçekleri doldurmuştur. Bulgular, sıkıntıya toleranssızlık ve TOD'un ÇDDKM ile hem depresyon hem de kaygı arasındaki ilişkiye seri ve anlamlı bir şekilde aracılık ettiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, sıkıntıya toleranssızlık ÇDDKM ve empati arasındaki ilişkide bir aracı olarak işlev görürken, keşif analizi sıkıntıya toleranssızlık, TOD ve depresyon veya kaygının bu ilişkiye seri olarak aracılık etmediğini göstermiştir. Önemli olarak, sonuçlarımız çocuklukta duygusal olarak kötü muamele gören bireylerin yetişkinlikte sıkıntıya karşı tahammülsüzlük geliştirebileceğini ve daha sonra yüksek depresyon ve kaygı düzeyleriyle ilişkili olan tekrarlayıcı ve müdahaleci olumsuz düşüncelere girebileceğini göstermiştir. Önemli olarak, sonuçlarımız olumsuz duygulara karşı olumsuz reaktiviteyi ve uyumsuz duygu düzenleme ve kaçınmacı başa çıkma stratejilerini hedef alan duygusal bozuklukların tanılar üstü modelleri ve tedavileri için anlam taşımaktadır.
Author
Dr. Mustafa Yıldız
Institution

Koç University
Klinik Psikoloji Bilim Dalı
How to Cite
Mustafa Yıldız (Yüksek Lisans Tezi). Çocukluk çağı duygusal kötü muamelesinin depresyon ve kaygı ile ilişkisi: Sıkıntıya toleranssızlık ve tekrarlayan olumsuz düşünmenin seri aracılık rolleri, 2025, Koç University.
Keywords
License
Tüm Hakları Saklıdır
This work is shared under the specified license terms.
More theses from Koç University
- Turkish coffee fortune-telling ritual as a source of inspiration for designing object-mediated advice interactions(2017)
- International marketing strategies of Ekom-Eczacıbaşı in the Russian market(1995)
- The Balkans in an Age of Baroque transformations in architecture, decoration, and patterns of patronage ad cultural production in Ottoman Europe, 1718-1856(2006)
- On the de Rham-Witt complex(2011)
- Single machine scheduling with timelag constraints(2014)
- Ottoman olfactory traditions in a palatial space: Incense burners in The Topkapi Palace(2015)