Master'sOpen Access

Çocukluk çağı duygusal kötü muamelesinin depresyon ve kaygı ile ilişkisi: Sıkıntıya toleranssızlık ve tekrarlayan olumsuz düşünmenin seri aracılık rolleri

2025
0 views
0 downloads
Advisor: Doç. Ayşe Altan Atalay ; Doç. Zeynep Ceren Acartürk ; Prof. Fatma Işıl Bilican Yurteri

Abstract (TR)

Çocukluk dönemindeki duygusal kötü muamele (ÇDDKM), çocuk ile bakıcısı ya da bakıcıları arasındaki tekrarlayan yıkıcı etkileşimler (duygusal istismar ve duygusal ihmal) ile karakterize edilir ve bu etkileşimler alışılmış hale gelir ve ilişkisel bağlamda kökleşir. ÇDDKM'nin depresif ve kaygı bozukluklarının oluşumuyla güçlü bir şekilde bağlantılı olduğu tutarlı bir şekilde ortaya konmuştur. Öte yandan, sıkıntıya tolerans, kişinin olumsuz deneyimsel ve duygusal durumlara dayanma ve tahammül etme kapasitesi olarak tanımlanır ve kişinin olumsuz reaktiviteye olan bir eğilimi olarak kavramsallaştırılmaktadır. Sıkıntıya tolerans eksikliği veya sıkıntıya toleranssızlık, tekrarlayıcı olumsuz düşünme (TOD) gibi uyumsuz duygu düzenleme ve başa çıkma stratejileri ile ilişkilidir. TOD, tekrarlayan bir şekilde olumsuz düşünmeye yönelik bilişsel bir eğilim ile karakterize edilmektedir. Bu düşünme tarzı, tekrarlayıcı, müdahaleci ve engellenmesi zor olmasıyla öne çıkar. TOD sıkıntı verici duygular ve durumlar üzerinde sahte bir kontrol hissi yaratabilirken, sonuçta olumsuz duygulanım ve uyumsuz başa çıkma döngüsünü sürdürür. Çeşitli çalışmalar ÇDDKM'nin sıkıntıya toleranssızlık ile ilişkili olduğunu göstermiş olsa da, literatürde ÇDDKM'nin sıkıntıya toleranssızlık ve TOD yoluyla depresyon ve kaygı ile ilişkili olup olmadığına dair tanılar üstü bir araştırmaya ihtiyaç vardır. Bu nedenle, mevcut çalışma, ÇDDKM ile hem depresyon hem de kaygı arasındaki ilişkiye, sıkıntıya toleranssızlık ve TOD'un seri olarak aracılık ettiğini öne sürerek çoklu seri aracılık modelini araştırmayı amaçlamaktadır. Mevcut çalışmanın bir diğer amacı da, ÇDDKM ile empati arasındaki ilişkiye sıkıntıya toleranssızlık, TOD ve hem depresyon hem de kaygının seri olarak aracılık ettiği alternatif bir çoklu seri aracılık modelini keşfetmektir. Bu keşifsel çerçevede, mevcut literatüre dayanarak, sadece sıkıntıya toleranssızlığın ÇDDKM ve empati arasında bir aracı olarak hizmet ettiği hipotez olarak öne sürülmüştür. Yaşları 18 ila 66 arasında değişen toplam 548 katılımcı (%86.9 kadın) ÇDDKM, sıkıntıya toleranssızlık, TOD, empati, depresyon ve kaygıyı ölçen ölçekleri doldurmuştur. Bulgular, sıkıntıya toleranssızlık ve TOD'un ÇDDKM ile hem depresyon hem de kaygı arasındaki ilişkiye seri ve anlamlı bir şekilde aracılık ettiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, sıkıntıya toleranssızlık ÇDDKM ve empati arasındaki ilişkide bir aracı olarak işlev görürken, keşif analizi sıkıntıya toleranssızlık, TOD ve depresyon veya kaygının bu ilişkiye seri olarak aracılık etmediğini göstermiştir. Önemli olarak, sonuçlarımız çocuklukta duygusal olarak kötü muamele gören bireylerin yetişkinlikte sıkıntıya karşı tahammülsüzlük geliştirebileceğini ve daha sonra yüksek depresyon ve kaygı düzeyleriyle ilişkili olan tekrarlayıcı ve müdahaleci olumsuz düşüncelere girebileceğini göstermiştir. Önemli olarak, sonuçlarımız olumsuz duygulara karşı olumsuz reaktiviteyi ve uyumsuz duygu düzenleme ve kaçınmacı başa çıkma stratejilerini hedef alan duygusal bozuklukların tanılar üstü modelleri ve tedavileri için anlam taşımaktadır.

Author

Dr. Mustafa Yıldız

How to Cite

Mustafa Yıldız (Yüksek Lisans Tezi). Çocukluk çağı duygusal kötü muamelesinin depresyon ve kaygı ile ilişkisi: Sıkıntıya toleranssızlık ve tekrarlayan olumsuz düşünmenin seri aracılık rolleri, 2025, Koç University.

Keywords

License

Tüm Hakları Saklıdır

This work is shared under the specified license terms.

More theses from Koç University