Oksitosin reseptör geni polimorfizmleri ile fedakâr temelli ahlaki karar verme arasındaki ilişki

Oksitosin (OXT) hem bir nöromodülatör hem de bir hormondur ve sosyal davranışları şekillendirmedeki ve ilişkili psikopatolojilerdeki önemli rolü nedeniyle translasyonel araştırmalarda kapsamlı şekilde incelenmiştir (Yao & Kendrick, 2025). Ahlaki karar verme çalışmaları, deontolojik etiği ihlal eden ancak faydacı etiği desteklemek adına sonuçları maksimize eden fedakârlık eylemleri arasındaki çatışmanın işlenmesini etkileyen faktörleri incelemek için translasyonel yaklaşımlarla sıklıkla kullanılmaktadır (Palumbo et al., 2020). Göreli deontolojik ve faydacı eğilimleri değerlendiren klasik ahlaki ikilemlerin aksine, Süreç Ayrışımı (PD) yöntemi, duygusal ve bilişsel sistemler gibi farklı psikolojik süreçler tarafından yönetilen bu çelişkili eğilimleri ayrıştırmak amacıyla geliştirilmiştir (Conway & Gawronski,2013). Son araştırmalar, özellikle rs53576 SNP'si olmak üzere oksitosin reseptör geni (OXTR)polimorfizmindeki genetik varyasyonun ahlaki karar vermede etkili olduğunu ortaya koymuştur.OXTR polimorfizmi, aynı zamanda empati ve psikopatiyle ilişkili kişilik özellikleriyle de ilişkilendirilmiştir; her iki özellik de ahlaki karar verme açısından önemlidir (Smith et al., 2014;Dadds et al., 2014). Bu bulgular doğrultusunda, AA genotipine sahip bireylerin – genellikle"risk" genotipi olarak kabul edilir – zararlı eylemleri kabul etme olasılıklarının daha yüksek ve sonuçları maksimize etme olasılıklarının daha düşük olacağını; GG genotipine sahip bireylerin ise bunun tam tersini göstereceğini; AG genotipli bireylerin ise bu iki uç arasında yer alacağını öngördük. Ayrıca, zararlı eylemleri daha fazla kabul etme ve sonuçları daha az önemseme eğiliminin düşük empatik ilgi, düşük kişisel sıkıntı düzeyi ve yüksek psikopatik eğilimlerle kısmen ilişkili olacağını varsaydık. Benzer şekilde, daha düşük bazal tükürük oksitosin düzeylerinin de daha fazla zarar kabullenimi ve daha az fayda maksimizasyonu ile ilişkili olacağı beklendi. Bu öngörüleri test etmek için, 196 katılımcı, yüksek çözünürlüklü erime analizi (HRM)yöntemiyle rs53576 açısından genotiplendi ve 152 katılımcının tükürük oksitosin düzeyleri. Enzim Bağlantılı İmmünosorbent Testi (ELISA) yöntemiyle belirlendi. Katılımcılar, zarar kabulü (deontolojik parametre) ve sonuç maksimizasyonu (faydacı parametre) eğilimlerini ayrı ayrı değerlendiren PD ahlaki ikilemlerine yanıt verdiler; ayrıca empatik ilgi, kişisel sıkıntı ve psikopatik eğilim ölçümleri uygulandı. Sonuçlar, AA genotipine sahip bireylerin, AG ve GG genotipli bireylere kıyasla daha yüksek zarar kabulü ve daha düşük sonuç maksimizasyonu gösterdiğini ortaya koydu; AG ile GG genotip grupları arasında anlamlı fark bulunmadı. Ayrıca,PD skorları salya OXT düzeyine göre gruplar arasında anlamlı bir farklılık göstermedi. Empatik ilgi, kişisel sıkıntı veya psikopatik eğilim puanlarında genotip ve hormon grupları arasında anlamlı farklılık gözlemlenmedi; dolayısıyla bu değişkenlerin PD skorları ile gruplar arasındaki dolaylı varyansı açıklamadığı görüldü. Ayrıca, OXTR polimorfizmi ile bazal tükürük oksitosin düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Bu bulgular, rs53576 polimorfizminin, bazal OXT düzeyleri, empati ve psikopatik kişilik özelliklerinden bağımsız olarak ahlaki karar verme süreçlerini etkilediğini ve OXTR'nin geleneksel sosyal ve kişilik boyutlarını aşan atipik ahlaki karar verme için potansiyel bir biyobelirteç olabileceğini göstermektedir.