Ata Köpek Mergen'in hayatı, edebi kişiliği ve Ata Köpek Yılgıryar adlı eserin incelenmesi

Tezimizde, Türkmen edebiyatının önemli temsilcilerinden biri olan Ata Köpek Mergen'in hayatı ve edebi kişiliği incelenmiştir. Ata Köpek Mergen, 11 Aralık 1898 tarihinde Türkmenistan'ın Marı ilinde dünyaya gelmiştir. Genç yaşlarında şair ve fıkracı kimliği ile ön plana çıkan Mergen'in en önemli özelliği hem kendisinin fıkra, hikâye, masal anlatıcısı olması hem de halkın ona atfen yeni yeni anlatılar üretmiş olmasıdır. Mergen, yaşadığı dönemde iktidar değişimi (Ekim Devrimi) ve II. Dünya Savaşı yıllarına şahitlik etmiş bir şahsiyettir. O, bu yıllarda halkının içinde bulunduğu durumu ve toplumun aksamasına neden olan bazı olayları çok iyi gözlemlemiş ve edebi ürünlerinde de bu durumu bazen satirik ve alaycı bazen de didaktik bir biçimde anlatmıştır. Tez çalışmamızda, Çarı Gurbangılıçov'un derlediği ve Gurbandurdı Gurbansehedov'un editörlüğü yaptığı Ata Köpek Yılgıryar adlı eseri Türkiye Türkçesine aktardık. Eserde yer alan Ata Köpek Mergen'e ait olduğu düşünülen ve/veya ona atfedilen edebi ürünleri - 119 fıkra, 42 komik hikâye, 4 masal ve 10 şiir - içerik analizi yöntemiyle inceledik. İncelenen bu eserler Ata Köpek Mergen'in edebi kişiliğini ve Türkmen edebiyatındaki önemli yerini açık bir biçimde göstermektedir.