Atama bekleyen fen bilimleri öğretmenlerinin kaygı düzeyleri

Bu araştırmada atama bekleyen fen bilimleri öğretmenlerinin Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS)'na, atanma durumlarına ve laboratuvar ve öğretim sürecine ilişkin kaygılarını incelemek amaçlanmıştır. Bu amaçla, betimsel tarama modeline dayalı nicel bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Katılımcı Bilgi Formu", "KPSS Sınav Kaygısı Ölçeği", "Öğretmen Adaylarına Yönelik Atanamama Kaygısı Ölçeği" ve "Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Laboratuvar ve Öğretim Sürecine İlişkin Kaygı Ölçeği" uygulanmıştır. Araştırma kapsamında Google Forms aracılığıyla Türkiye'nin 62 farklı üniversitesinden 2022 yılı KPSS'ye hazırlanan 262'si kadın, 35'i erkek olmak üzere toplam 297 fen bilimleri öğretmeninden veri toplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 25.21 (SS= 3.12) olarak hesaplanmıştır. Verilerin analizi kapsamında katılımcıların KPSS'ye, atanma durumlarına ve laboratuvar ve öğretim sürecine ilişkin kaygılarının düzeyini belirlemek amacıyla betimsel istatistikler (aritmetik ortalama, standart sapma, minimum değer, maksimum değer) hesaplanmıştır. Ardından incelenen değişkenlerin cinsiyet açısından farklılık gösterip göstermediğini görmek için üç ayrı çok değişkenli varyans analizi (Manova) yapılmıştır. Diğer taraftan nicel verileri desteklemek amacıyla Katılımcı Bilgi Formundaki açık uçlu sorulardan elde edilen veriler nitel veri analizi tekniklerinden kategorisel analiz tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Katılımcıların cevapları araştırmacı tarafından kelime grubu şeklinde kodlandıktan sonra anlam bütünlüğü esas alınarak temalar altında rapor edilmiştir. Betimsel istatistik sonuçları atama bekleyen fen bilimleri öğretmenlerinin KPSS Sınav Kaygısı Ölçeği'nin alt boyutlarından "genel kaygılarının" ve "sınava hazırlık kaygılarının" yüksek, "kendinizi nasıl gördüğünüz ve başkalarının sizi nasıl gördüğü ile ilgili endişelerinin" ve "gelecek ile ilgili endişelerinin" orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet değişkeni açısından anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Öğretmen Adaylarına Yönelik Atanamama Kaygısı Ölçeği'nin alt boyutlarından "atanamama korkusunun" çok yüksek, "kişisel algılarının" ise yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların atanama kaygılarında cinsiyet değişkeni açısından bir anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Laboratuvar ve Öğretim Sürecine İlişkin Kaygı Ölçeği'nin alt boyutlarında "alan (fen ve laboratuvar) yeterliğine yönelik kaygılarının" çok yüksek, "iletişime yönelik" ve "sınıf yönetimine yönelik kaygılarının" ise yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet değişkenine göre alt boyutlarda anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Nitel veriler analiz edildiğinde katılımcılar KPSS soruları ile eğitim fakültesi ders içeriklerinin örtüşmediğini düşünmektedir. Bunun sebebi olarak en çok eğitim fakültesindeki derslerin KPSS'ye yönelik olmamasını, derslerin yetersiz işlenmesini ve sınavın derslere göre detaylı olmasını göstermektedirler. Bununla birlikte katılımcılar KPSS'nin nitelikli öğretmen seçimini sağlamadığını belirtirken öğretmen istihdamının eğitim fakültesi kontenjanlarının öğretmen ihtiyacına göre belirlenmesi, atama kontenjanlarının artırılması, gerçek sınıf ortamında örnek ders anlatımına (performansa) dayalı yapılması, sınavla öğretmen istihdamının uygun bir yöntem olmamasını, ücretli öğretmenlik uygulamasının kaldırılması ve mülakatın kaldırılması şeklinde öneriler sunmuşlardır. Bu çalışma mevcut öğretmen istihdamı modelinin fen bilimleri öğretmenlerinin kaygılarını artıran bir model olduğunu ve öğretmen istihdamının daha etkili yapılması için yeni bir modele ihtiyaç olduğunu ortaya çıkarmıştır.