Atıksuların yapay sulak alanlar ile arıtımı: Denizli örneği

Kırsal alanda atıksu arıtma ihtiyaçları günden güne artmaktadır. Yine gelişen arıtma yöntemleri ilk yatırım, işletme, bakım, enerji gibi konularda yüksek maliyetlere sebep olabilmektedir. Bu noktada doğal, çevreci ve kolay bir yöntem olan yapay sulak alanlar ihtiyacı karşılayabilmektedir. Bu tez kapsamında Türkiye, Denizli İli'nde yer alan kırsal beldeler için kavramsal ve gerçek açıdan karar vericilere yol gösterebilecek bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada Denizli ilindeki mevcut durum, ihtiyaçlar, hali hazırdaki kırsal arıtma tesisleri, bunların sorunları ve iyileştirme alanları irdelenmiş, mevcut tesisler arasında yer alan ardışık kesikli biyolojik paket arıtma tesisleri ile yapay sulak alanlar karşılaştırılmıştır. Bunun yanı sıra dört adet pilot deneme havuzunda bir yılı aşkın süre ile denemeler gerçekleştirilmiş; ayrıca durum değerlendirmesi, pilot tesis sonuçları ve karşılaştırmalar sonucunda ihtiyaç olan yeni beldeler için gerçek ölçekli tasarımlar geliştirilerek sahada ilk uygulamalar yapılmıştır. Pilot yapay sulak alan uygulamalarında tüm göstergeler için ortalama olarak en yüksek verim yüzeyaltı dikey akışlı yatakta elde edilmiş, ardından yüzeyaltı yatay akışlı yatak ve son olarak serbest yüzeyli yatak öne çıkmıştır. BOİ5 için giderim verimleri sırasıyla % 91, %87 ve %80'dir. Yine tesis çıkışına kurulan serbest yüzeyli yatak çok düşük bir yatırım ve sıfıra yakın işletme gideri ile çıkış suyunda hatırı sayılır iyileştirme gerçekleştirmiştir. Bu son pilot tesiste toplam azot için ortalama %20 giderim elde edilmiştir. Çalışmalardan elde edilen sonuçlarla yeni tasarlanıp inşa edilen tesislere ait veriler de bu çalışmada sunulmuştur. Tez çalışmasının sonunda Denizli ili ve benzer şehirlerde kırsal alanda yapılabilecek arıtma tesisleri ile ilgili idari, teknik ve mali ölçekte karar verilebilmesini sağlayacak anlamlı bilgiler türetilmiş ve yapay sulak alanların tercih edilmesi yönünde karar vericilere somut destek sağlanmıştır.