Avrupa Birliği'nde işyerinde sosyal diyalog uygulamaları ve Türkiye

Çalışanların bilgilendirildiği ve karar süreçlerine belli ölçülerde katılımının sağlandığı bir iş ortamı hem verimlilik artışını desteklemekte hem de işgücü memnuniyetini yükseltmektedir. Bu nedenle işçi–işveren ilişkilerinin güçlendirilmesi ve sosyal ortaklığın tesis edilmesi bakımından işyeri düzeyindeki sosyal diyalog uygulamaları kritik bir rol üstlenmektedir. Bu araştırmanın temel amacı, Avrupa Birliği'nde işyeri ölçeğinde uygulanan sosyal diyalog mekanizmalarını inceleyerek Türkiye'deki uygulamalarla karşılaştırmak; mevcut yapıyı analiz ederek işleyişin etkinliğini değerlendirmek ve uyum sürecinde ortaya çıkan sorunları ortaya koymaktır. Çalışmada veriler doküman incelemesine dayalı yöntemlerle toplanmıştır. Literatür taraması çerçevesinde sosyal diyalog kavramı açıklanmış; küreselleşmenin endüstri ilişkileri sisteminde yarattığı dönüşüm bağlamında işyeri ölçeğinde önem kazanan sosyal diyalog uygulamaları ele alınarak Avrupa Birliği ve Türkiye'deki düzenlemeler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Avrupa Birliği'nde işyeri düzeyindeki sosyal diyaloğun güçlü yasal dayanaklara ve kurumsallaşmış mekanizmalara sahip olduğunu; genellikle sendikal yapılar ile sendika dışı temsil mekanizmalarıyla desteklenen çift kanallı bir yapı içerisinde yürütüldüğünü göstermektedir. Buna karşılık Türkiye'de işyeri ölçeğinde sosyal diyaloğa ilişkin uygulamaların, neredeyse tamamen tek kanallı temsil sistemi üzerine inşa edildiği ve oldukça sınırlı kaldığı görülmektedir. Özellikle işçi temsilciliği kurumunun ulusal mevzuatta açık ve bağımsız bir şekilde düzenlenmemiş olması hem yasal hem de kurumsal düzeyde önemli eksikliklere yol açmaktadır.