Türk atasözlerinde söz içi karşıtlık

Dil, kültürün temel ve vazgeçilmez bir unsuru olarak karşımıza çıkar. Kültürü sürekli olarak üretir ve bu mirası gelecek nesillere aktararak sürekliliği sağlar. Toplumun yapısında ve milli kimliğin oluşumunda kritik bir rol oynayan dil, kültürel semboller taşır ve kelimeleriyle bireylere kimlik ve benlik kazandırır. Dilin söz varlığı, yalnızca kelimelerle sınırlı kalmaz; kalıp sözler, deyimler ve atasözleri gibi unsurları da içerir. Atasözleri, bu yapı taşlarının en önemli bileşenlerindendir. 19. yy.'dan itibaren karşıtlık kavramı dilbilim alanında incelenmeye başlanmıştır. Bu kavram araştırmacılar tarafından genellikle anlam bilimsel bir bakışla incelenmiştir. Karşıtlık kavramı son zamanlarda söz dizimsel ve eş dizimlilik alanında da araştırmacılar tarafında inceleme konusu olmuştur. Türkiye Türkçesinde yapılan en son çalışma Talat Dinar ve Şerife Sazak tarafından yapılmıştır. Bu çalışmada Şerife Sazak'ın Türkiye Türkçesinde Karşıtlık İşlevli Söz Dizimsel Yapılar adlı doktora çalışmasında yer alan söz içi karşıtlık sınıflandırması temel alınmıştır. Tez, dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; atasözleri, Türk atasözleri ve çalışmanın kaynağı olan Türk Atasözleri Sözlüğü hakkında bilgi verilmiştir. Atasözlerinin özellikleri ve tarihsel gelişimi anlatılmıştır. İkinci bölümde; söz içi karşıtlık teriminin kapsamı, adlandırılması ve türleri açıklanmıştır. Üçüncü bölümde; Türk Atasözleri Sözlüğünde yer alan atasözlerinde karşıtlıklar tespit edilmiş, söz içi karşıtlık türlerine göre tasnif edilmiş ve karşıtlıkların sözcük türlerine göre gruplandırılması yapılmıştır. Elde edilen bulgular; örneklerle ve sayısal verilerle yorumlanarak değerlendirmelere son bölümde yer verilmiştir. En son olarak da söz içi karşıtlık bulunan atasözleri abece sırasına göre dizin başlığı altında sıralanmıştır. Anahtar Kelimeler: Atasözü, Türk Atasözleri, Karşıtlık, Söz İçi Karşıtlık. Karşıtlık Türleri