Avrupa Birliği sinema politikalarının Türk sinemasına etkileri

Sinema politikaları, ulusal sinemaların varlığını sürdürebilmesi açısından korumacı ve destekleyici düzenlemeleri içeren bir yapı içinde olmak durumundadır. Amerika'nın sinema ürünlerinin dağıtımı, üretimi ve gösterimi alanında dünya pazarını tekelinde bulundurması, Avrupa'yı bu tekeli parçalamak için çare arayışlarına itmiştir. Avrupa sinema politikaları, yalnızca piyasa koşullarına göre değil; nitelikli sanat ürünlerinin de desteklenmesi gerekliliğine önem vermiştir. Avrupa Birliği bünyesinde, Avrupa sinema politikaları yerel kültürlerin ve ulusal sinemaların yaşatılması hedefli dönüşümleri sağlamak için yasal, ekonomik, kurumsal, politik ve güçlü kültürel alt yapıya yönelik çeşitli önlemler almıştır. Avrupa sineması, kendini Hollywood sinemasından temelde "sanat sineması" kavramıyla ayırmış ve yaptığı yatırımları ve destekleri bu zemine oturtmaya özen göstermiştir. Sinemaya ayrılan finansal desteğin artırılması, dayanışmayı güçlendirecek Avrupalı şirketlerin yapılanması ve ortak yapımları geliştirme yolundaki çalışmalar bu karşı koyuşun birer uzantısıdır. Avrupa Birliği'nin film politikaları Amerikan ve Avrupa sinema endüstrisi arasında genelde görsel-işitsel, özelde ise ideolojik bir savaşın başlangıcı olmuştur. Amaç; tek ve güçlü bir 'Audivisuel Endüstrisi' kurmaktır. Avrupa'nın yaratıcı sinema kişiliğini geliştirerek varlığını korumak amacını taşıyan Eurimages, bu projelerinden biridir. Bu mücadelenin sonucu olarak; Avrupa Konseyi Yaratıcı Sinematografik Görsel-İşitsel Eserlerin Ortak Yapımı ve Dağıtım Fonu olan 'Eurimages' ortaya çıkmış ve Avrupa'da ortak yapım deneyimini iki ya da üç ortaklı olarak yaygınlaştıran dağıtım ve gösterim alanlarında da destek sağlayarak, Avrupa sinemasının oluşmasına katkıda bulunmuştur. Avrupa sistemi daha çok filmi kültür ve sanatla özdeşleştiren, o yüzden destekleyen bir anlayışla hareket etmiştir. 1980 sonrası sinema politikalarında etkili olduğu görülen bir diğer unsur ise, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile girdiği ilişkilerdir. Bu anlamda 1980 sonrası Türk sinemasına olumlu yönde kazanımlar sağlayan etkili çalışmaların özellikle Avrupa sinema çevreleri ve film ortak-yapım kurumlarıyla olan ilişkileri olmuştur. İletişim teknolojilerinin hızlı gelişimi ve Amerikan film endüstrisinin dünya üzerindeki tekeli, Türkiye sinemasını da olumsuz anlamda etkilemiştir. Güçlü bir altyapıya sahip olmaması, sermaye sıkıntısı çekmesine neden olmuştur. Film yapımı için yeni kaynak arayışları, sinemamızın aynı zamanda hızlı bir değişim geçirmesini ve yeni bir yapılanma sürecine girmesini sağlamıştır. Başlangıcından bu yana kendi endüstrisini oluşturamayan Türk sineması da Eurimages'a üye olarak dışa açılım konusunda önemli bir adım atmıştır. Anahtar kelimeler: Avrupa Birliği, Sinema Politikaları, Eurimages, Türk Sineması, Eurimages İlişkileri.