Avrupa Birliğine uyum sürecinde Türkiye'de insan hakları mevzuatındaki değişim ve bunun uygulamaya yansıması

Tarihsel ve felsefi temelleri bakımından insan hakları kavramı statik değil dinamik bir yapıya sahiptir. Tarihsel gelişmelere ve ihtiyaçlara bağlı olarak yeni haklar ortaya çıkmaktadır. Bu haklar devredilmez ve vazgeçilmez olup bir bütünlük içersindedir, hiyerarşik olarak birbirine üstünlükleri yoktur. Hakların korunması ve uygulanmasını sağlamak amacıyla yürürlükte olan pozitif hukuk kurallarını ifade eden mevzuat da bir çok düzenlemeler vardır. Bu düzenlemeler sayesinde hakların uygulanması sağlanır. Türkiye Avrupa Birliğine uyum sürecinde olan bir ülkedir. Avrupa Birliğine üyelik kriterlerinin önemli aşamalarından biri de insan haklarının korunmasının sağlanmasıdır. Bu nedenle insan hakları ile ilgili mevzuatta Avrupa Birliği kriterlerine uyumun sağlanması amacı ile bir çok düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemelere AİHM kararları, Avrupa Birliği ilerleme raporları gibi belgeler yön vermiştir. Türkiye'de insan hakları ihlalleri özellikle 1990'lı yıllarda terör olayları nedeni ile üst düzeye çıkmıştır. 1990'lı yılların sonlarına doğru Avrupa Birliğine aday üye ülke sıfatı kazanılması ile birlikte mevzuatta meydana gelen değişimin uygulamaya yansıması ve benimsenmesi, istenilen sürede yani hemen olmamaktadır. Bunun nedeni birey odaklı yönetim yerine devleti koruma odaklı yönetim, hakim ve Cumhuriyet savcılarının özgürlükçü düşünce yerine devletin bekçisi olma zihniyetini sürdürmeleri ve kararlara bunu yansıtmaları, toplumun değişime bakış açısı gibi nedenlerden dolayı mevzuattaki değişimin uygulamaya yansımasında sorunlar yaşanmaktadır. Bu çalışmada bu sorunların ortaya çıkışı ve nasıl giderilebileceği üzerinde durulmuş olup özellikle kamu görevlileri başta olma üzere toplumun tüm kesiminde bir zihniyet değişiminin gerekli olduğuna vurgu yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: İnsan, Hak, Hukuk, Mevzuat, Uygulama, Avrupa Birliği