Avrupa güvenlik yönetişimi çerçevesinde Bosna, Kosova ve Makedonya krizleri ve Türk dış politikası

Bu çalışmanın temel amacı, Soğuk Savaş döneminin ardından Avrupa'da güvenliğin nasıl idame ettirildiğini araştırmaktır. Yönetişim de tıpkı güvenlik gibi tanım, anlam ve uygulama hususlarında tartışmaların yapılmakta olduğu bir kavramdır. Bu çalışmada ?güvenlik yönetişimi?, Soğuk Savaş döneminde merkezileşmiş güvenlik sisteminden giderek parçalanan ve karmaşıklaşan güvenlik yapılarının gelişmesini betimlemektedir. Güvenlik yönetişimi üç unsur içermektedir. Öncelikle, çok sayıda aktör arasında yatay bir ilişki ağının varlığı söz konusudur. İkincisi, resmi düzenlemelerin yanında normları ve anlayışları da içerecek şekilde düşünsel bir boyuta da sahip kurumsallaşmanın gerçekleşmiş olmasıdır. Son olarak, aktörler arasında hedef birlikteliğinin sağlanmış olması gerekmektedir. Bosna, Kosova ve Makedonya krizlerinde güvenlik yönetişimi, en çok güvenlik temin eden uluslararası örgütler arasında işlemiştir. Birleşmiş Milletler, NATO, Avrupa Birliği ve AGİT birbirini tamamlayacak biçimde işbirliği ve eşgüdüm içinde beraber hareket etmişlerdir. Bu tamamlayıcılık özelliği, güvenlik yönetişimi uygulamalarında (çatışmanın önlenmesi, barış yapma, barışa zorlama, barışı koruma) gerektiğinde üye olmayanların içersenmesinde de kendini göstermiştir. Her bir uluslararası örgüt kendinden beklenen görevleri yerine getirirken hem materyal kapasiteleri hem de düşünsel rolleri bu uluslararası örgütlere rehberlik etmiştir. Son olarak, bu uluslararası örgütler ülke içi şiddetten kaynaklanan güvenlik tehditleriyle mücadele ederlerken belli bir hedefe yönelik olarak hareket etmişlerdir. Türkiye'nin Avrupa güvenlik yönetişimindeki yeri, içerseme-dışarsama sorunsalı bağlamında irdelenmiştir. Türkiye, genel olarak, içersenmiştir; ancak, Avrupa Birliği'nin aktif olarak yürüttüğü güvenlik yönetişimi uygulamalarında bu birliğin tam üyesi olmaması sebebiyle dışarsanma olasılığı ile karşılaşmıştır. Güvenlik yönetişimi, çok sayıda aktörün yer aldığı Avrupa güvenlik sisteminin anlamlı bir şekilde kavranmasında yararlı bir çerçeve sunmuştur. Yönetişim yaklaşımı, Avrupa güvenliğinde eşgüdümün, idarenin ve düzenlemenin ne şekilde gerçekleştiğinin açıklanmasında pek çok unsuru ortaya çıkarmıştır. Güvenlik yönetişimi, Avrupa'da ortaya çıkan güvenlik ilişkilerindeki yenilikleri kavramlaştırmak amacına kısmen ulaşmış, ?niçin? sorusuna verilecek yanıtı ise açıkta bırakmıştır.