Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Göre Yaşama Hakkı ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Anayasası Kapsamında İncelenmesi

ÖZ: Yaşama hakkı, devredilemeyen ve tüm hakların kullanılması açısından öncelikli varolması gereken haktır. Kişi, yaşam hakkına sahip değilse diğer tüm hakları da anlamsız olacaktır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne taraf olan devletler, Sözleşme’ye konu tüm hakları, kendi ülkelerinde yaşayanlara sunmakla mükelleftir. Yaşam hakkı özelinde bakıldığında ise devletler yaşam hakkını yasal çerçevede sunmanın ötesinde, korumak ve doğrudan ihlal etmemekle de yükümlüdür. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 2. maddesinde ve KKTC Anayasası’nın 15. maddesinde düzenlenen yaşam hakkının incelendiği bu çalışmanın ilk bölümünde, özellikle hakkın tanımı ile ilgili AİHM’nin içtihatları ele alınarak kavramsal ayrımlar yapılmıştır. İkinci bölümde de aynı yöntemle, KKTC Anayasası’na göre yaşama hakkı değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda, 2014 yılında yapılan anayasa değişikliği girişiminin yaşam hakkına doğrudan etki edecek bölümleri ve bu girişimde KKTC Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yolu kabul edilseydi, bunun AİHS kapsamında yer alan yaşam hakkı uygulaması üzerinde oluşturabileceği etkiler de tartışılmıştır. İlk kuşak insan hakları içerisinde yer alan yaşama hakkı, hem AİHS’de düzenlendiği hâli ile hem de içtihat kararlarında ele alındığı şekli ile incelenmiş ve bütünsel bir yorumla KKTC’de hakkın varlık durumu ortaya konulmuştur. Kıbrıs’ın siyasal özel durumu ve AİHM’nin konuyla ilgili kararları da dikkate alınarak yaşama hakkı irdelenmiştir.