Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Türkiye'ye etkileri

İklim krizi insanlığın karşı karşıya kaldığı en önemli tehditler arasında yerini almıştır. İklim değişikliği ile mücadele ve uyum sadece çevresel alanda değil her alanda kaçınılmaz hâle gelmiştir. Bu mücadele ve uyumda, uluslararası anlaşma ve sözleşmeler önemli bir yere sahiptir. Avrupa Birliği'nin (AB) iklim değişikliği ile mücadele ve uyum kapsamında 2019 yılında yayımladığı "Avrupa Yeşil Mutabakatı", küresel ölçekte çevresel sürdürülebilirlik ve karbon nötr ekonomi hedefiyle şekillenen önemli bir stratejik politika belgesidir. Mutabakat kapsamında, 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarının %55 oranında azaltılması ve 2050 itibarıyla karbon nötr bir kıta olunması hedeflenmektedir. Bu dönüşüm süreci, enerji, sanayi, tarım, ulaşım, finans gibi çok sayıda sektörü kapsamaktadır. Türkiye ise hem AB'ye aday ülke statüsü hem de AB ile olan yoğun ticaret ilişkileri nedeniyle bu dönüşümden doğrudan etkilenme potansiyeline sahiptir. Bu tez çalışmasının amacı, Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın genel çerçevesini, hedeflerini ve bileşenlerini ortaya koyarak, Türkiye'nin bu süreçteki konumunu, potansiyel risklerini ve fırsatlarını değerlendirmektir. Özellikle Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) çerçevesinde, Türkiye'nin ihracat yapısındaki karbon yoğun sektörlerin durumu ve uyum kapasitesi analiz edilmiştir. Bu bağlamda tez, hem çevresel sürdürülebilirlik hem de ekonomik rekabetçilik açısından Türkiye'nin karşı karşıya olduğu yapısal dönüşüm gerekliliklerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışmada yöntem olarak literatür taraması, betimleyici analiz ve senaryo temelli hesaplamalar kullanılmıştır. Ulusal ve uluslararası kurumların verileri temel alınarak; Türkiye'nin karbon yoğun sektörleri için üç farklı senaryo (tam uyum, kısmi uyum ve uyumsuzluk) altında ekonomik ve sektörel maliyet tahminleri oluşturulmuştur. Analizler sonucunda, Türkiye'nin karbon fiyatlandırma mekanizmalarının yetersizliği, emisyon ticaret sisteminin henüz uygulamaya geçmemiş olması ve teknolojik dönüşüm kapasitesindeki sınırlılıklar nedeniyle SKDM'ye uyum sürecinde çeşitli riskler taşıdığı tespit edilmiş, bunun yanında, yeşil finansman olanakları, enerji verimliliği yatırımları ve çevre odaklı teşvik politikaları sayesinde bu risklerin fırsata dönüştürülebileceği de belirlenmiştir.