Aydın ilindeki Karya koyunu işletmelerinde sürü yönetimi ve kasaplık kuzu üretimi uygulamaları

Bu çalışma Aydın ilindeki Karya koyunu işletmelerinde sürü yönetimi ve kasaplık kuzu üretimi uygulamalarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla Karya koyunu yetiştiricileri ile kişisel görüşme ve anket yanında işletmede gözlem yapılmıştır. Katılımcıların çoğunluğu (%63,3) 40–59 yaş aralığında olup %93,9'u erkeklerden %6,1'i ise kadınlardan oluşmaktadır. Yetiştiricilerin %66'sı ilkokul, %17,0'si ortaokul, %12,8'i lise, %6,4'ü üniversite ve %2,1'i yüksek lisans mezunudur. Çiftçilikle uğraşma oranı %69,4'tür. Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliğine üyelik süresi ortalama 13,5 yıl, yetiştiricilik deneyimi ise 21,7 yıldır. İşletmelerin %43'ü damızlıkçı olarak kendini nitelemiştir. Halk Elinde Küçükbaş Hayvan Islahı Ülkesel Projesi'ne %71'i dâhildir. Koç katımında serbest aşım yöntemi %85 oranla yaygınken, ek yemleme %90'ın üzerindedir. Aşımda koç başına koyun sayısı ortalama 23'tür. Doğumlar genellikle sonbahar-kış aylarında yoğunlaşmakta, doğum bölmesi kullanım oranı %67,3'tür. İkizlik oranı %50–70 arasında değişmektedir. Meradan yararlanma oranı %86'dır; meradan en sık yararlanılan aylar Nisan–Haziran aylarıdır. İşletmelerin %57'sinin sürüsü babadan kalmadır. Yem olarak en çok saman ve yonca tercih edilmektedir. Emzirme döneminde sağım yaygın değildir ve %24,5'i hiç sağım yapmamaktadır. Damızlık seçiminde morfolojik özelliklerin tamamı dikkate alınmakla birlikte süt verimi ve ikizlik oranı da seçime esas verim özellikleri arasındadır. İşletmelerin tamamı aşı uygulamalarını yapmakta, sağlık problemleri olarak en sık ishal ve mastitis görülmektedir. Ekstansif yetiştirme sisteminin büyük oranda korunduğu, yetiştiriciliğin büyük oranda geleneksel usullerle yapıldığı, buna karşın yetiştiricilerin gelişmelere ve yönlendirmelere açık olduğu belirlenmiştir. Üretim sisteminin sürdürülebilir kılınabilmesi için kamu destek ve politikaları, yerli genetik kaynaklarını ve kadim yetiştirme sistemlerini ön plana alarak şekillendirilmelidir.