Ayvansaray Mahallesi Suriçi Bölgesi kültürel mirası ve değişim süreci üzerine bir araştırma

Bu çalışma kapsamında, Ayvansaray'ın; Roma, Doğu Roma, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait, günümüzde mevcut olan ve günümüze ulaşamayan kültürel mirası, yazılı ve görsel kaynaklardan referans alınan veriler ve bölgedeki kişisel gözlemlerden yola çıkılarak yapılan değerlendirmeler ışığında ele alınmıştır. Tezin kapsamını, 8 ana bölüm (giriş ve sonuç bölümleri dahil), EK-A ve EK- B bölümleri oluşturmaktadır. Birinci bölümde (Giriş Bölümü); 'literatür özeti', 'tezin amacı' ve 'hipotez' başlıklarıyla, tezde işlenecek konuya hazırlık yapılmıştır. İkinci bölümde; 'Ayvansaray'ın Fiziksel Verileri' başlığı kapsamında, Ayvansaray'ın Tarihi Yarımada'daki konumu ve ulaşım niteliklerinden bahsedilmiştir. 'Ayvansaray'ın Tarihsel Verileri' başlığı kapsamında, Ayvansaray'ın tarihsel kimliğinin gelişim sürecini etkileyen unsurlar; 'Doğu Roma İmparatorluğu Öncesi', 'Doğu Roma İmparatorluğu Dönemi', 'Osmanlı İmparatorluğu' Dönemi', 'Cumhuriyet Dönemi' ve 'Sosyal ve Kültürel Yapı (Balat Musevileri ve Lonca Çingeneleri)' alt başlıklarında bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde; '19. ve 20. Yüzyıllara ait Tarihi Haritalar Kapsamında Ayvansaray'ın Kentsel Doku Özellikleri' başlığı kapsamında; Ayvansaray'daki tarihi mahalleler ve sokaklardan, 19. ve 20. yüzyıllara ait tarihi haritalarla birlikte bahsedilmiştir. 'Ayvansaray'daki Kara Surları ve Haliç Surları' ile 'Ayvansaray'daki Kara Surları ve Haliç Surları Kapıları' başlıkları kapsamında; bu surların ve surlara ait kapıların; konumları, mimari özellikleri ve geçirdiği onarımlardan bahsedilmiştir. 'Blahernai Sarayı Kompleksi ile İlgili Kazı Çalışmaları' başlığı kapsamında, Tekfur Sarayı ve Blahernai Sarayı'na ait günümüze kalıntıları ulaşan yapılar ve Mumhane Duvarları ile ilgili kazı çalışmalarından bahsedilmiştir. 'Ayvansaray'daki Dini Yapılar', 'Ayvansaray'daki Su Yapıları' ve 'Ayvansaray'daki Eğitim Yapıları' başlıkları kapsamında, bu tarihi yapıların; konumları, genel mimari özellikleri ve geçirdikleri onarımlardan bahsedilmiştir. 'Ayvansaray'daki Mezarlıklar' başlığı kapsamında, Müslüman Mezarlıkları ve Gayrimüslim Mezarlıkları'ndan bahsedilmiştir. 'Ayvansaray'daki Tarihi Bostanlar ve Debbağhaneler' başlığı kapsamında, günümüze ulaşamayan bu alanların 20. yüzyıldaki durumlarından bahsedilmiştir. 'Ayvansaray'ın Haliç Kıyısındaki Yapılar' başlığı kapsamında; günümüzde mevcut olan ve günümüze ulaşamayan bu tarihi yapıların 19. ve 20. yüzyıllardaki durumlarından bahsedilmiştir. III. Haliç Köprüsü (Ayvansaray - Halıcıoğlu)' başlığı kapsamında, köprüyle ilgili inşa süreciyle ilgili veriler belirtilmiştir. Dördüncü bölümde; 'Kentsel Doku Analizleri' başlığı kapsamında, tez çalışma alanıyla ilgili olarak; 2012 Ekim ayı - 2014 yılı arasında gözleme dayalı verilerin, '1/1000 Ölçekli Sayısal Halihazır Harita'ya işlenerek hazırlandığı analiz haritaları sunulmuştur. 'Analiz Verilerinin Değerlendirilmesi' başlığı kapsamında; bu analiz haritalarına yönelik değerlendirmeler, metin ve fotoğraf paftaları şeklinde belirtilmiştir. Beşinci bölümde; 'Ayvansaray'daki Çalışma Alanı ile İlgili SWOT Analizi Paftaları' başlığı kapsamında; tez çalışma alanındaki yapısal ve açık alanlarla ilgili gözleme dayalı verilerin, Ayvansaray ile ilgili tarihi haritalardaki verilerle birlikte değerlendirildiği; 'SWOT Analizi Tabloları' ve 'SWOT Analizi Haritaları (Sorunlar) - (Öneriler)' sunulmuştur. 'Ayvansaray'ın Tarihi Çevre Koruma Yaklaşımı Açısından Değerlendirilmesi' başlığı kapsamında; tarihi çevre korumayla ilgili kavramlar ışığında, Ayvansaray'a yönelik değerlendirmeler belirtilmiştir. 1/1000 Ölçekli Halihazır Haritalar (2001 - 2002 Yılı) ve Fatih Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü Fatih İlçesi Koruma Amaçlı 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı Analitik Etüd Paftaları (2012 Yılı)'nda Ayvansaray' başlığında, başlıkta belirtilen haritalar sunulmuştur. 'Fatih Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü Fatih İlçesi Koruma Amaçlı 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı Analitik Etüd Paftaları - 2012 Yılı Verileri Esas Alınarak Hazırlanan Ayvansaray'daki Çalışma Alanı Kapsamındaki Koruma Alanları Haritası' başlığı kapsamında, tez çalışma alanındaki 'Koruma Alanları'na yönelik olarak hazırlanan harita sunulmuştur. Altıncı bölümde; 'Fener - Balat Semtleri Rehabilitasyon Projeleri (1998 ve 2003 Tarihli)' başlıkları kapsamında, Ayvansaray'a komşu olan bu bölgelerle ilgili uygulanmış olan projelerle ilgili çalışmalardan bahsedilmiştir. 'Fener - Ayvansaray Arası ve Sahil Kesimi Yenileme Projesi' başlığı kapsamında, henüz proje aşamasında olan bu projeyle ilgili çalışmalardan bahsedilmiştir. 'Ayvansaray Mahallesi 2672 - 2867 - 2868 - 2869 Nolu Adalarını Kapsayan Yenileme Alanı Projesi'('Tokludede Yenileme Projesi') başlığı kapsamında, uygulanmış olan bu projeyle ilgili çalışmalardan bahsedilmiştir. Yedinci bölümde; Ayvansaray'daki Çalışma Alanında (2870 - 2880 - 2885 - 2888 - 2891 Nolu Adalar) Pilot Öneri Çalışması kapsamındaki parsellere ait; 'Mevcut Veriler ile İlgili 'Genel Değerlendirme', 'Öneriler ile İlgili Genel Değerlendirme' ve 'Fotoğraf Paftaları' başlıkları kapsamında; proje alanındaki yapılar ve açık alanlarla ilgili mevcut nitelikler ve öneriler belirtilmiştir. '2870 - 2880 - 2885 - 2888 - 2891 Nolu Adalar ile İlgili Pilot Öneri Çalışması Haritası' başlığı kapsamında; bu adalara ait parsellerdeki yapılara ve açık alanlara yönelik öneriler; '1/1000 Ölçekli Sayısal Halihazır Harita'ya vaziyet planı kapsamında işlenmiştir. Pilot Öneri Çalışması kapsamına giren; Ebe Sok - Eğrikapı Fırını Sok, Sakalar Yokuşu Sok.'taki yapılarla ilgili olarak, mevcut durumunu ifade eden siluetler, önerileri ifade eden siluetler sunulmuştur. Ayrıca, Çedik Pabuçlu Sok. ile Ebe Sok. arasında; 'Mumhane Duvarı'nın da belirtildiği, çıkmaz sokaklardan geçirilen kesitler de sunulmuştur. Sekizinci bölümdeki Sonuç ve Öneriler' başlığı kapsamında, tez kapsamındaki sunulan verilerle ilgili genel değerlendirmeler ve öneriler belirtilmiştir. EK-A bölümünde; 'Pervititch Haritası, Fatih Bel. İmar ve Şehircilik Müd. Fatih İlçesi Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Analitik Etüd Paftaları (2011 Yılı) ve Ayvansaray'daki Yapılarla İlgili Güncel Fotoların Karşılaştırılması Sonucunda, Tescile Kesin Olarak Önerilmesi Gereken Yapılar'a yönelik olarak, Avrupa Konseyi Envanter Formu' esas alınarak hazırlanan envanter formları sunulmuştur. EK-B bölümünde; Ayvansaray'daki güncel projelerin izin durumu ile ilgili Fatih Belediyesi tarafından verilen resmi evraklar sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Ayvansaray, Blahernai Sarayı, Ayvansaray'ın Kentsel Doku Özellikleri, Kara Surları, Haliç Surları, Mumhane Duvarları, Anemas Zindanı, Tekfur Sarayı