Aziz Samih İlter'in kızına yazdığı mektupların transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Tarih bilimi araştırmalarında en fazla faydalanılan argümanların başında içeriklerine göre birinci veya ikinci elden kaynak niteliği taşıyan hatıratlar gelmektedir. Türkiye Cumhuriyeti tarihi bakımından oldukça önemli bir dönem olan 1900-1925 yıllarına ait her türlü belgenin tarihimize katkı yapacağı inancı ile özellikle eski yazı eserlerin Latin alfabesine çevrilmesi amacıyla birçok kaynak taraması yaptık. Bu amaçla 2022 yılında Aziz Samih İlter'in "Seyahatim Veyahud Hemşireme Mektuplar" adlı hatıratının transkripsiyonunu lisans tezi olarak çalışmış idik. Bu defa aynı yazarın bir diğer hatıratı olan ve kızı Belkıs İlter'e atfettiği hatıratını Latin alfabesine çevirdik. Birinci çalışma başlığı ile doğru orantılı olarak İlter'in kız kardeşine yazdığı mektupları ihtiva ederken ikinci çalışma farklı bir boyutta karşımıza çıkmıştır. Eserin içeriği incelendiğinde kızı ile ilgili herhangi bir cümle veya kelimeye rastlanmamıştır. Eserde yazarın 1920(Rumi 1336) tarihinde tutuklanma, hapishanede bulunma süreçleri ile serbest kalışından sonraki birkaç ayda yaşadıklarını içermektedir. Ayrıca hatıratta Sevr Anlaşması'nın imzalanması, Ferit Paşa Hükümeti'nin istifası, Kuvayımilliye'nin faaliyetleri, DivanıHarp'in uygulamaları gibi o dönemin tarihe iz bırakan olaylarının tutuklanmış kişiler üzerindeki etkisini, tevkifhane şartlarını ile bu şartların kendisinde bıraktığı izleri ve DivanıHarp'in şüphelilere karşı tavrının anlatımı İlter'in perspektifinden yer almaktadır. Bu bağlamda Osmanlı Devleti'nin yıkılış, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş dönemini kapsayan süreç hakkında o günleri bizzat yaşamış bir kişinin hatıraları tarihimize değerli katkılar yapacak ve boşlukların doldurulmasına vesile olacaktır.