Master'sOpen Access

Babürlüler Devleti'nin kurucusu Babür Şah'ın dış siyaseti

2011
1 views
0 downloads
Advisor: Doç. Dr. Altan Çetin

Abstract (TR)

Türklerin İslâm dinini kabul etmelerinden sonra Hindistan coğrafyasında kurdukları siyasî teşekküllerin üçüncüsü ve aynı zamanda da sonuncusu Babürlüler İmparatorluğudur. Bu imparatorluk, bu coğrafyada üç buçuk asra yakın bir süre varlık göstermiştir. Bu coğrafyayı yeniden Türklerin hâkimiyetine açan isim, Babür Şah olmuştur. O da tıpkı Gazneli Sultan Mahmud ve Timur Bey gibi, aralıklarla seferler tertip ederek bu coğrafyayı zaptetmeye çalışmıştır ki, nihayet beşinci ve son seferinde, 1526'da, Panipat'ta İbrahim Lodi ile savaşarak Hindistan'a girmiştir.Babür Şah'ın Hindistan'a geçinceye kadar ki, faaliyet sahası önce Maverâünnehir coğrafyası, daha sonra da Kâbil ve civarı olmuştur. Babür Şah, Maverâünnehir'de Timurlular Devleti'nin inkıraza uğramasından sonra ortaya çıkan küçük hanlıklardan biri olan Fergana Hanlığı'nın başına geçmiştir. Babür Şah, Maverâünnehir'de bu coğrafyanın tamamını tahakkümü altına almaya amaçlayan bir dış politika takip etmiştir ki, bu daha ziyade Semerkand tahtını ele geçirmeyi amaçlayan bir fütuhat politikası ekseninde gelişmiştir. Bu noktada Babür Şah, Kâbil'e geçinceye kadar iki defa Semerkand üzerine sefer düzenlemiştir. İkinci seferinde Semerkand'ı ele geçirerek yüz gün süren bir Semerkand hâkimiyeti olmuştur. Daha sonra Semerkand'dan bazı gaileler yüzünden çıkmak zorunda kalınca, burayı kaybetmiştir. Daha sonra tekrar ele geçirmek için harekete geçtiyse de karşısına Şeybanî Han ve Özbek tehlikesi çıkmıştır.Şeybanî Han ile 1501'de Ser-i Pûl'de karşılaşıp, mağlup olunca yeniden Fergana vadisine dönmek zorunda kalmıştır. Burada bir ara Moğol Hanları ile irtibat temin ederek müşterek hareket ettiyse de bir netice alamadığı gibi, Fergana vadisinde elinde bulundurduğu Endican ve Ahsi gibi şehirleri de kaybetmek durumunda kalmıştır. Bütün bu gelişmeler karşısında, maiyetindekilerle birlikte Kâbil'e doğru yola çıkmıştır.1504 yılında Babür Şah, Kâbil ve Gazne'yi ele geçirerek, Kâbil merkezli bir fetih hareketine başlamıştır. Evvela Kâbil ve civarındaki yerlerin hâkimiyet altına alınmasını sağlamış daha sonra ise yine Timur Hanedanlığına mensup mirzaların Şeybanî Han'a karşı müşterek olarak tertip ettikleri sefere iştirak etmek için harekete geçtiyse de, bu seferden vazgeçilmesi üzerine geri Kâbil'e dönmüştür. Bu dönüşü müteakip, Kâbil civarındaki Afgan kabileleri tedip edilmiştir. 1510 yılında Şah İsmail'in desteğiyle yeniden Semerkand'ı ele geçirmişse de uzun süreli bir zapt olmamıştır. Bunun üzerine padişah, yeniden Kâbil'e dönerek Kuzey Hindistan'a doğru fetihlere başlamış ve 1519'da Sind nehrini geçmiştir. Nihayet 1522'de Kandahar'ı zapt etmiş ve ardında Lâhur'u zapt ederek Hindistan'ın fethi için yeni karargâh noktaları belirlenmiştir.Bu karargâh noktalarından hareketle padişah, Panipat'ta Sultan İbrahim Lodi ile çarpışarak onu mağlup edip Delhi'ye ve ardından da Agra'ya girmiştir. Bu girişin ertesi yılı hemen Hindistan'ın diğer kısımları üzerine seferler tertip edilerek oralarda hâkimiyet altına alınmaya çalışılmıştır. Padişahın Hindistan'da önünde iki önemli engel vardı. Bunlardan biri, Delhi Sultanı İbrahim Lodi ve Raçputların şefi Rânâ Sangâ idi.Sultan İbrahim Lodi ile Panipat'ta karşı karşıya gelip onu mağlup ettikten sonra, 1527'de de Kanvâ'da Rânâ Sangâ ile karşılaşılmış ve onun da mağlup edilmesini müteakip, Babür Şah, Hindistan hâkimiyetini ele geçirmiştir. Yalnız onun Hindistan'daki hâkimiyet devresi, ömrünün vefa etmemesinden ötürü çok kısa sürmüştür. Padişah, 1530 tarihinde Agra'da vefat etmiştir.Padişah 1530 tarihinde vefat ettiğinde arkasında, bugünkü Afganistan, Pakistan ve Kuzey Hindistan'ı içine alan bir ülke bırakmıştır. Onun şahsında bu coğrafyalar, Türk ve İslâm idareleriyle tanıştığı gibi, aynı zamanda da askerî, malî, iktisadî, askerî, kültürel gelişmelerle de tanışmıştır. Bu coğrafyalar tabir-i caizse Babür Şah'ın şahsında yeniden doğmuştur.

Author

Bilal Koç

How to Cite

Bilal Koç (Yüksek Lisans Tezi). Babürlüler Devleti'nin kurucusu Babür Şah'ın dış siyaseti, 2011, Gazi University.

License

Tüm Hakları Saklıdır

This work is shared under the specified license terms.

More theses from Gazi University