Badem anaçlarında kök-ur nematodu (Meloidogyne spp.: Nemata) dayanıklılığının moleküler markır sistemleri ile incelenmesi

Badem (Prunus dulcis Mill.) ülkemizin ekonomik gelir getiren önemli bir sert çekirdekli meyve türüdür. Kök-ur nematodları (Meloidogyne spp.) birçok meyve ve sebze türünde verim kayıplara neden olmaktadır. Prunus türlerinde kullanılan anaçlar kök-ur nematodlarına karşı hassastır, dolayısı ile anaç ıslahı çalışmalarında nematod dayanıklılığı önemli bir karakterdir. Myrobalan eriği (Prunus cerasifera) kök-ur nematoduna (Meloidogyne spp.) dayanıklıdır. Nematodlara karşı dayanıklığı sağlayan genlere sıkı bağlantı gösteren markır sistemleri geliştirilmiştir. Markıra dayalı seleksiyon ile hastalık ve zararlılara karşı dayanım izlenebilmektedir. Bu sayede zamandan ve masraftan tasarruf ederek kısa sürede istenilen özelliğe sahip bitkileri saptamak ve gerektiğinde bunları ıslah çalışmaları başlangıcında ebeveyn olarak kullanmak gibi avantajlar sağlanabilmektedir. Badem ve erik F1 melezlerinin DNA markır sistemleri ile nematod dayanıklılık genleri açısından değerlendirilmesine yönelik ülkemizde çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma, ülkemizde, bademde ilk kez yapılmıştır. Badem anaçlarında kök-ur nematodlarına karşı dayanımı belirlemek amacıyla 7 adet ebeveyn birey ve bu ebeveynlere ait 353 adet F1 bireyleri test edilmiştir. Markıra dayalı seleksiyonlarda, SSR (plgms8, plgms9, plgms17 ve plgms19), STS (STS-OPS14a, STS-834b) ve SCAR (SCAL19, SCAFLP2, SCAFLP3, SCAFLP4, SCAFLP5) markırları kullanılmıştır. Ki-kare testi sonuçlarına göre, plgms19 markırının kök-ur nematodlarına karşı dayanıklılığın belirlenmesinde, STS-OPS14a markırının ise kök-ur nematodlarına karşı hassaslığın belirlenmesinde kullanılabileceği saptanmıştır.