Bağlam odaklı yazma etkinliklerinin ortaokul öğrencilerinin yazılı anlatımlarındaki söz dizimsel yoğunluğa etkisi

Bu çalışma, bağlamsal yazma faaliyetlerinin ortaokul öğrencilerinin yazılı ifadelerindeki cümle yapısının yoğunluğunu ne ölçüde etkilediğini incelemektedir. Araştırma, nicel yönteme dayalı olarak, deney ve kontrol gruplu ön test-son test deseninin kullanıldığı yarı deneysel bir model çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Öğrencilere ön test aşamasında, "olay metnini yeniden yazma" ya da "atasözünden hareketle hikâye yazma" durumlarından birini seçmeleri istenmiş ve bu doğrultuda hikâye edici bir metin yazdırılmıştır. Elde edilen öğrenci metinleri ise "Bilgisayar Tabanlı Söz Dizimsel Yoğunluğu Değerlendirme Formu" aracılığıyla analiz edilmiştir. 8 haftalık uygulama sürecinde, deney grubuna bağlam odaklı yazma etkinlikleri; kontrol grubuna ise MEB öğretim planı uygulanmıştır. Sekiz haftalık uygulama sürecinin ardından son test aşamasında, deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilere "küresel ısınma ve çözüm önerilerine ilişkin bir köşe yazısı" ya da "sahipsiz hayvanlar ve başıboş köpekler sorununun çözümüne yönelik olarak yetkili makamlara hitaben elektronik mektup" seçeneklerinden birisini tercih ederek metin yazmaları istenmiştir. Elde edilen metinler, ön testte olduğu gibi "Bilgisayar Tabanlı Söz Dizimsel Yoğunluğu Değerlendirme Formu" kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS.27 paket programı ile analiz edilmiştir. Öncelikle, ön test ve son testten elde edilen toplam puanlar ile formda yer alan sekiz boyuta ilişkin puanların normallik dağılımı incelenmiştir. Araştırma denencelerine ilişkin analizlerden önce deney ve kontrol gruplarının her bir boyuta ilişkin puanlarının normallik varsayımını karşılama durumu kontrol edilmiştir. Denenceler ile ilgili analizler yapılırken normallik varsayımını sağlayan değişkenler için parametrik testler, sağlamayan değişkenler için de parametrik olmayan testler kullanılmıştır. Boyutlar bazında deney ve kontrol grupları karşılaştırıldığında metinde kullanılan paragraf sayısı, paragraf başına düşen cümle sayısı ortalaması, cümle başına düşen sözcük sayısı ortalaması, sözcük başına düşen hece sayısı ortalaması ve sözcük başına düşen harf sayısı ortalamasında gruplar arasında anlamlı fark olmadığı görülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre, deney grubunun yazdığı metinlerdeki cümle sayısında deney grubu lehine orta düzeyli bir artış saptanmıştır. Ayrıca, toplam sözcük sayısı ve farklı sözcük çeşitliliği açısından da deney grubu lehine anlamlı farklılıklar kaydedilmiştir. Deney grubunda yapılan ön test ve son test karşılaştırmalarında, metinlerdeki sözcük başına düşen hece ve harf sayısı ortalamalarının son test sonuçlarında anlamlı derecede arttığı belirlenmiştir. Yarı deneysel olarak tasarlanan bu araştırmanın sonuçları, bağlam odaklı yazma etkinliklerinin deney grubundaki öğrencilerin yazılı metinlerindeki sözcüklerin hece ve harf sayılarını anlamlı düzeyde artırdığını ortaya koymuştur. Deney grubunda paragraf, cümle ve sözcük çeşitliliği açısından ön test ve son test arasında anlamlı bir değişim görülmemiştir. Ancak, bu grubun cümle sayısı, toplam sözcük sayısı ve farklı sözcük kullanımında kontrol grubuna göre daha üstün performans sergilediği tespit edilmiştir. Kontrol grubunun sonuçları, geleneksel yazma eğitiminin yazılı üretkenlik (sözcük sayısı, farklı sözcük sayısı) üzerinde orta düzeyde etkili olduğunu, ancak metin organizasyonu ve cümle-paragraf yapısı gibi nitel ölçütlerde anlamlı gelişim sağlamadığını ortaya koymaktadır. Bu araştırma sonuçları genel olarak göz önüne alındığında yazma etkinliklerinin bağlam odaklı gerçekleştirilmesi tavsiye edilebilir.