Bağımsız muhasebe meslek mensuplarını hata ve etik dışı davranışlara yönlendiren faktörler

Bagımsız muhasebe meslegi, müsterileriyle oldugu kadar devletle olan iliskileri bakımından da önemli bir meslektir. Bu meslegin devlet ile iliskilerini önemli kılan, müsterilerinin isleriyle ilgili vergiye konu olacak her türlü faaliyetlerle ilgili hesaplarını, kayıtlarını tutmaları ve hesaplamalarını yapmalarıdır. Dolayısıyla bagımsız muhasebe meslek mensupları, mükellef ile devlet arasındaki iliskileri saglamada önemli rol oynamaktadırlar. Bagımsız muhasebe meslek mensuplarının, devlet ile mükellef arasında üstlendikleri görevlerini yerine getirirlerken mesleki etik degerlere baglı kalmaları, hata yapmamaları hem mükellef hem de devlet açısından son derece önemlidir. Çünkü muhasebe meslek mensubunun etik dısı davranıslara yönelmesi ya da hatalar yapması, mükellefi çesitli cezai sorumluluklarla karsı karsıya bıraktıgı gibi, devletin de vergi kaybına ugramasına yol açar. Böyle olmakla birlikte bazen müsteriler, daha az vergi ödeme, daha çok vergi ödeyerek firma imajını güçlendirme, ortaklara daha az kâr dagıtma gibi bir kısım gerekçelerle meslek mensuplarından etik dısı davranmalarını istemektedirler. Bazen de bagımsız muhasebe meslek mensupları, devletin vergi sistemini adil görmeme, müsterileriyle dostluk arkadaslık iliskileri, müsteri kaybetmekten korkma gibi degisik gerekçelerle etik dısı davranıslarda bulunabilmektedir. Bagımsız muhasebe meslek mensuplarını, etik dısı davranısları sadece yukarıda sıralananlarla sınırlı degildir. Meslek mensuplarını etik dısı davranıslara yönelten çalısmanın teorisi içinde yer verilen daha baska nedenler de söz konusudur. Ancak bagımsız meslek mensuplarının etik dısı davranıslar dısında kasdi olmayan yaptıgı hatalar vardır. Bunlar, etik dısı kabul edilen, kasdi olarak bir amaç için yapılan hatalardan diger deyisle hilelerden farklıdırlar. Bu hataların etik dısı olup olmadıkları ?kasıt? unsurundan anlasılmaktadır. Bagımsız muhasebe meslek mensupları bazen istem dısında hatalar yapabilmektedirler. Bu hatalar genelde, ya meslek mensubunun dikkatsizliginden ya da bilgisizliginden kaynaklanmaktadırlar. Bu çalısmada stanbul, Bursa, Bilecik, Eskisehir, Kütahya illeri örnekleminde, bagımsız muhasebe meslek mensuplarını etik dısı davranısa ve hata yapmaya yönlendiren en güçlü faktör veya faktörlerin neler oldugu arastırılmıstır. Ayrıca arastırmada, bazı degiskenler ile etik dısı davranısa yönlendiren temel faktörler arasındaki iliskiler de arastırma konusu yapılmıstır.