Bahman Ghobadi sinemasında hayvan metaforlarıyla travma anlatımı

Bu çalışmada, İranlı yönetmen Bahman Ghobadi'nin sineması incelenecektir. Ghobadi'nin tercih ettiği temaları işleyiş biçiminde, İran sinemasının karakteristik özelliklerinin izlerini görmek mümkündür. Araştırmanın birinci bölümünde, İran sinemasının tarihi, gelişimi, siyasi ve sosyokültürel etkiler altında geçirdiği dönüşüm, teknik-tematik seçimleri ve beslendiği kaynaklarla ilgili inceleme yapılarak yönetmenin nasıl bir sinemanın parçası olduğu irdelenecektir. Bu bölümde şiirsellik, çocuk oyuncu kullanımı, gündelik hayatın anlatımı gibi İran sinemasının öne çıkan özelliklerinin yanı sıra sinemada hayvan kullanımı başlığı etraflıca ele alınacaktır. Öncesinde insan-hayvan ilişkisinin tarihselliği ve anlatılarda hayvanların rolü incelenecek, ardından sinemada hayvan kullanımı ve özellikle İran sinemasında bu tercihin nedenleri sorgulanacaktır. Araştırmanın ikinci bölümünde Bahman Ghobadi sineması derinlemesine ele alınacak ve yönetmenin sineması öykü, söylem, tematik yapı bakımından çözümlenecektir. Filmlerinde, yaşadığı toprakların meselelerini izleyicisiyle paylaşan Ghobadi; özellikle savaş, sınır, mayın, göç gibi travmatik temaları beyaz perdeye taşımaktadır. Söz konusu temaları iyi analiz edebilmek için önce travmanın tanımı yapılacak, tarihsel süreçte travma tanısındaki gelişim incelenecek ve travma çeşitleri ile travma sonrası görülen semptomlar araştırılacaktır. Travma temaları ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) gösteren karakterlere yer verilen filmler, ağırlıklı olarak son 20 yıldır "travma sineması" kapsamında değerlendirilmektedir. Araştırmada travma sinemasının da tanımı yapıldıktan sonra, türleri ve özellikleri incelenecektir. Amaç, Ghobadi sinemasının travma sineması kapsamında incelenip incelenemeyeceği konusunda bir sonuca varabilmektir. Çalışmanın son bölümünde, yönetmenin, adında hayvan isimleri geçen dört filmi seçilerek filmlerde işlediği temalar Gömülü Teori yaklaşımı ile ortaya çıkarılacak ve bu temaların DSM-V'te yer alan travma ve TSSB tanısı ile örtüşüp örtüşmediği incelenecektir. Ghobadi'nin filmlerinde hayvanların önemli birer metafor olduğu varsayımdan hareketle, adında hayvan isimleri geçen filmlerde hayvan metaforlarının travma anlatımındaki önemi mercek altına alınacaktır. Son olarak araştırma kapsamında Bahman Ghobadi ile görüşülerek kendisine de 'seçtiği temalar' ve 'hayvan metaforları' ile ilgili sorular yöneltilecektir. Yapılacak bu araştırmayla, hayvan metaforlarının, yönetmenin sinemasında travma anlatımı için yarattığı olanaklarla ilgili bir sonuca ulaşılması hedeflenmektedir.