Bakır, pirinç ve St37 malzemelerinin farklı bileşimlere sahip tellerle lehiminde mekanik ve metalurjik özelliklerin incelenmesi

Bu tez kapsamında; soğutucu sistemlerin üretiminde sert lehimleme ile birleştirilen bakır-pirinç, pirinç-pirinç ve pirinç-çelik malzemelerin lehimleme esnasında kullanılan dolgu metalindeki Ag içeriğinin değiştirilmesi ile hem dayanımı yüksek hem de uygun maliyetli bir birleştirme elde edilmesi hedeflenerek farklı Ag seviyelerine sahip dolgu metallerinden en uygun olanları belirlenmiştir. Özellikle bakır borular iklimlendirme sektöründe, soğutucu sistemlerde sıklıkla kullanılır. Soğutucu sistemlerin üretimi esnasında bakır boruların birleşimi ürünün ömrü ve kalitesi bakımından oldukça önemlidir. İstenilen kalitede birleştirmeyi sağlarken; sıcaklık, ilerleme hızı gibi parametrelerin yanında kullanılan lehim telinin içindeki elementlerin oranı büyük önem taşımaktadır. Lehim tellerinin maliyetlerini genellikle içindeki gümüş oranları etkiler. Örneğin içerisinde hiç Ag elementi olmayan bir bakır esaslı tel, içinde %40 Ag elementi bulunan bir telden yaklaşık 20 kat daha ucuzdur. Amaç kaliteden ödün vermeden daha ucuz lehimleme yapmak olduğunda lehim teli içindeki Ag oranı oldukça kritiktir. Bu çalışmada, 3 farklı malzeme çifti, 5 farklı Ag oranı içeren dolgu metali kullanılarak sert lehimleme prosesi gerçekleştirilmiştir. Patlatma testi ile hasara uğradığı gerilmenin büyüklüğü tespit edilmiş öte yandan mikrosertlik testleri ve metalürjik incelemelerle karakterizasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Sert lehimleme prosesinde özellikleri iyileştiren Ag seviyesi tespit edilerek malzeme performansının iyileşmesi yanında maliyetinde azaltılması hedeflenmiştir. Son olarak, bu tez Ag içeren sert lehim dolgu metallerini analiz ederek, Ag içeriğini azaltmaya yönelik bir çalışma ortaya koymuş ve ileriye dönük daha fazla araştırma için temel bir zemin sunmuştur. Anahtar Kelimeler: Sert lehimleme, Ag esaslı dolgu metali, mikroyapı