Balerinlerde plazma leptin seviyelerinin beslenme alışkanlıkları, menstrual siklus düzenleri ve endokrin faktörler ile olan ilişkisi

Bu çalışmanın amacı balerinlerde plazma leptin seviyelerinin beslenme alışkanlıkları, menstrual siklus düzenleri ve endokrin faktörler ile olan ilişkilerinin araştırılmasıdır. Katılımcılar, yaşları 18-21 arasında değişen, en az 5 yıllık bale geçmişine sahip 22 gönüllü balerin ve hemşirelik ve sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinden oluşan daha önce hiç düzenli aktivite yapmamış 27 gönüllü sedanterdir. Katılımcıların, yeme bozuklukları alışkanlıkları EAT-26 testi uygulanarak belirlenmiştir. Balerin katılımcıların antrenman bilgi formu ile antrenman geçmişleri, sakatlık geçirip geçirmedikleri, geçirilmiş ise ara verilen süre ve zamansal antrenman yoğunlukları belirlenmiştir. Menstrual siklus takip formu ile katılımcıların adet düzenleri, jinekolojik herhangi bir rahatsızlığa sahip olup olmadıkları belirlenmiştir. Katılımcıların boy uzunlukları ve çevre ölçümleri yapılmıştır. Vücut ağırlığı ve vücut yağ yüzdesi bioelektrik empedans yöntemiyle ölçülmüştür. Ayrıca triceps, suprailiac ve anterior thigh bölgelerinden deri kıvrımı kalınlığı ölçüleri, skinfold-caliper aleti ile alınmıştır. Jackson-Pollock-Ward (1980) formülü kullanılarak vücut dansitesi hesaplanmış ve Siri Denklemi (1961) ile de %yağ hesaplanmıştır. Hormonel analizler için katılımcılardan venöz kan örnekleri, menstruasyonun 18-24. günlerinde tüm gece açlığı sonrası sabah saatlerinde brakial venler aracılığı ile düz kan tüplerine alınmıştır. Serum leptin seviyeleri, solid faz sandviç ELİSA yöntemiyle ölçülmüştür. Serum insulin, LH, FSH, IGF-1, IGFBP-3, prolaktin, östrodiol, kortizol ve progesteron seviyeleri İmmulite 2500 analizöründe orijinal ticari reaktif kitleri kullanılarak immünotürbidimetrik yöntemle ölçülmüştür. Balerinlerin vücut yağ yüzdeleri sedanterlerden istatistiksel olarak düşük çıkarken yağsız vücut kütleleri de istatistiksel olarak sedanterlerden daha yüksek bulunmuştur. İki grubun Eat-26 testinden aldıkları ortalama değerlerin birbirinden istatistiksel olarak farklı olmadığı saptanmıştır. Balerinlerin luteal fazda ölçülen leptin seviyelerinin istatistiksel olarak sedanterlerin aynı dönemde ölçülen leptin seviyelerinden düşük olduğu bulunmuştur. Balerinlerin luteal fazındaki leptin düzeyleri ile yeme alışkanlıkları ve progesteron düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu iki bağımsız değişken ile leptin düzeylerindeki farklılaşmanın %70 i açıklanmaktadır. Sedanterlerde ise vücut yağ yüzdesi ve progesteron oranı ile luteal fazda ölçülen leptin değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu iki bağımsız değişken de, sedanterlerin leptin düzeylerindeki farklılaşmanın %75 ini açıklamaktadır. Anahtar kelimeler: leptin, egzersiz, menstruasyon, yeme alışkanlıkları, hormonlar.