Balkanlar'dan anayurda yapılan göçler, Osmanlı iskan politikaları ve göçmen yerleşimleri

Bu çalısmada 19. ve 20.yüzyıllarda yasanan, özellikle Balkanlar'dan Anadolu'ya olan sürekli göçler ve bu göçlerle birlikte dogan sorunların biçimlenisi; Osmanlı'nın bu sorunlara karsı aldıgı tedbirleri ve çözümleri ve en son zorunlu göç olan Yunan ve Türk halkı arasında gerçeklesen Büyük Mübadele ile bölünen halklar ve göçmenleri yerlestirmek için yapılan iskan yerleri ile uygulanan politikalar incelenmistir. lk olarak göçün tanımından baslayarak, 1768-1922 yılları arasındaki nüfus göçlerinin genel bir degerlendirilmesinin yanı sıra, göçler iç ve dıs göçler olmak üzere ikiye ayrılıp, bunlar da nedenleriyle incelenmistir. Osmanlı Devleti'nin yasadıgı nüfus göçlerinin ülke içinde iskan nedenleri ve dıs ülkelerin etkisiyle olusan göçlerin nedenlerine deginip bunların sonucunda Osmanlı'nın farklı dönemlerinde izledigi iskan politikaları arastırılmıstır. Bu uygulanan iskan politikalarıyla birlikte dönem dönem birçok muhacir komisyonu kurulmus, bunların amaçları ve çalısmaları anlatılmıstır. Muhacirlerin iskan sürecine gelindiginde, bu süreç içinde ilk önce geçici iskan bölgeleri ve o dönem yapılan çesitli geçici konut, saglık ve arazi yardımları incelenmis, daha sonra sürekli iskan esnasında dikkat edilen hususlar, kurulan veya kurulmaya çalısılan muhacir köyleri; konut plan örnekleri ve tipolojileriyle arastırılmıstır. 1768-1922 yılları arası göç hareketleri genel olarak alınıp; demografik, ekonomik, toplumsal etkileri ele alınıp Mübadele(1923) sürecine geçilmistir. Türk ve Yunan halkı arasında 1923 yılında Lozan Sözlesmesiyle gerçeklestirilen Mübadele; Lozan etkileri ve sonuçlarıyla ele alınıp, daha sonra Yunanistan'ın uyguladıgı yerlestirme politikaları ve konut sorunları, Rumların göçten önce ve sonraki mimari üsluplarından bahsedilmistir. Türkler, Mübadele ile birlikte Anadolu'ya göç ettikten sonra, geçici iskan sürecinde,bir süre hug ve hazır baraka gibi basit ve geçici konutlarda barındırılmıstır. Daha sonra, sürekli yerlesimle birlikte ortaya çıkan iskan problemleri sonucunda numune köyler ve iktisadihaneler insa edilmistir. Bu kurulan mübadele konutları yerlesimleriyle, planlarıyla, tipolojileriyle ve insaat teknikleriyle arastırılmıstır. Anahtar kelimeler: Göç, Mübadele, Muhacerat, skan, Numune Köyler, Osmanlı skan Politikaları.